In Transformatie Therapie (Spotify) is een tiendelige podcastserie die tussen maart en juli 2026 live werd opgenomen op de universiteitscampus Spui in Den Haag. De serie is een initiatief van FUTUR, Digicampus, Staat van de Uitvoering, de Vereniging voor Overheidsmanagement, de Informatieacademie, TU Delft en Overheid van Nu. Hosts Arre Zuurmond en Wouter Welling gaan in gesprek met bestuurders, professionals en deskundigen uit uiteenlopende maatschappelijke domeinen, waaronder energie, zorg, volkshuisvesting, sociale zekerheid, defensie en veiligheid.
De centrale vraag is waarom grote maatschappelijke veranderingen vaak vastlopen, ondanks een groeiend aantal programma’s, samenwerkingsverbanden en beleidsinitiatieven. De podcast onderzoekt welke bestuurlijke patronen daarbij een rol spelen en welke voorwaarden volgens de gesprekspartners bijdragen aan daadwerkelijke transformatie.
In de tien afleveringen spreken Arre Zuurmond en Wouter Welling met bestuurders, deskundigen en professionals die vanuit hun eigen praktijkervaring reflecteren op maatschappelijke transformatie. De serie begint met André Bosman over de energietransitie, gevolgd door Otwin van Dijk over de zorg, Raymond Knops over defensie, Marco Pastors over gebiedsgericht werken in Rotterdam-Zuid en Erik Gerritsen over volkshuisvesting. In de daaropvolgende afleveringen spreken zij met Justine Ruitenberg over sociale zekerheid, Philippe Albert over het belastingstelsel en Sigrid van de Poel over de jeugdzorg. In een afzonderlijke reflectieaflevering bespreekt Eric van der Burg de terugkerende patronen en dilemma’s uit de serie. De reeks is recentelijk afgesloten met korpschef Janny Knol over de transformatie van het veiligheidsdomein. Samen schetsen de gesprekken een sectoroverstijgend beeld van bestuurlijke dilemma’s en veranderopgaven.
Ondanks de verschillen tussen de sectoren keren in vrijwel alle gesprekken dezelfde patronen terug. Een centrale rode draad is het onderscheid tussen optimalisatie en transformatie. Optimalisatie betreft het verbeteren van bestaande processen en organisaties, terwijl transformatie volgens de podcast draait om veranderingen in de onderliggende inrichting van systemen, financiering, samenwerking en sturing. De gesprekspartners constateren dat organisaties doorgaans goed zijn in het optimaliseren van bestaande werkwijzen, maar moeite hebben om institutionele structuren fundamenteel te veranderen. Daardoor blijven maatschappelijke problemen zich volgens hen herhalen, ondanks nieuwe beleidsprogramma’s of extra middelen.
De tiende en laatste aflevering richt zich op het veiligheidsdomein en de politie. Korpschef Janny Knol beschrijft hoe digitalisering de aard van criminaliteit verandert. Volgens haar blijft de traditionele politietaak onverminderd belangrijk, maar vraagt de groei van onlinecriminaliteit om nieuwe kennis, andere vaardigheden en een andere manier van organiseren. De politie moet volgens Knol daarom niet alleen reageren op incidenten, maar ook eerder signaleren, adviseren en aanwezig zijn in het digitale domein. Daarbij benadrukt zij dat verbeteren en transformeren naast elkaar bestaan. De fysieke politiezorg blijft noodzakelijk, terwijl tegelijkertijd nieuwe deskundigheid nodig is voor digitale veiligheid en nieuwe vormen van criminaliteit.
Knol benadrukt daarnaast dat maatschappelijke vraagstukken steeds minder binnen één organisatie of sector kunnen worden opgelost. Zij noemt de problematiek rond personen met onbegrepen of verward gedrag als voorbeeld van een opgave waarvoor de politie, de geestelijke gezondheidszorg, gemeenten en andere organisaties gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen. Zij pleit ervoor om naast politie, brandweer en ambulance ook een directe toegang tot de geestelijke gezondheidszorg binnen de 112-structuur te organiseren. Volgens Knol ontvangt de politie jaarlijks ongeveer 170.000 meldingen over personen met verward of onbegrepen gedrag. Dat vraagt volgens haar om andere vormen van samenwerking, financiering en verantwoordelijkheidsverdeling. Daarnaast bepleit zij ruimte voor kleinschalige experimenten, het aantrekken van nieuwe digitale expertise en samenwerking vanuit een gezamenlijke probleemanalyse.
In de afsluitende reflectie stelt Pauline Moeijers dat ook de strafrechtketen behoefte heeft aan andere vormen van sturing. Doorlooptijden zijn volgens haar belangrijk, maar uiteindelijk een middel en geen doel. Zij pleit voor meer aandacht voor waarden als begrijpelijkheid, bejegening, verwachtingsmanagement en maatschappelijke betekenis, met name voor jongeren die met het strafrecht in aanraking komen. Daarmee sluit haar bijdrage aan bij de bredere boodschap van de serie dat publieke organisaties niet uitsluitend op productie, aantallen of snelheid kunnen worden beoordeeld, maar ook op de maatschappelijke waarde die zij creëren.
De serie sluit af met de conclusie van de gesprekspartners dat veel maatschappelijke opgaven vooral vastlopen op de manier waarop de overheid is georganiseerd. Volgens hen beperken verkokering, gescheiden financieringsstromen, risicomijding, uitgebreide verantwoordingsmechanismen en een beperkte verbinding tussen beleid en uitvoering het vermogen om structurele veranderingen door te voeren. Transformatie vraagt daarom niet alleen om nieuwe beleidsmaatregelen, maar ook om andere vormen van samenwerking, leiderschap, procesontwerp en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Hoewel de gesprekken van mij steviger en diepgaander hadden mogen zijn, biedt In Transformatie Therapie een bruikbaar gemeenschappelijk denkkader voor bestuurders, professionals en beleidsmakers die werken aan complexe maatschappelijke veranderopgaven.
De podcastserie is terug te luisteren via Spotify.
