De documentaire The Shipwrecked (De schipbreukelingen) is geen film met een duidelijk begin en einde, maar meandert tussen gesprekken, observaties en landschappen. Gutiérrez portretteert onder meer een boer die het land van zijn vader voortzet, een jonge man die kiest voor een eenvoudiger leven in relatie tot de natuur, twee biologen die onderzoek doen naar vleermuizen en een restaurator die religieuze beelden herstelt. Hoewel hun levens heel verschillend zijn, hebben ze gemeen dat ze allemaal op hun eigen manier bezig zijn met dezelfde vraag: hoe geef je richting aan je leven in een wereld die vaak onduidelijk, ingewikkeld en soms ook overweldigend is? Gutiérrez laat zien dat er geen eenduidig antwoord is, maar dat iedereen probeert op zijn eigen manier houvast te vinden in een wereld die groter en complexer is dan zij kunnen overzien.

Daarbij heeft Gutiérrez zich laten inspireren door Ortega y Gasset die de relatie tussen individu en omgeving kort samenvat met Yo soy yo y mi circunstancia (ik ben ik en mijn omstandigheden). Met andere woorden: je bent niet alleen wie je bent, maar ook het resultaat van waar je vandaan komt en in welke situatie je leeft. De film maakt dat concreet door te laten zien hoe de mensen die Gutiérrez volgt, gevormd worden door hun omgeving: hun familie, hun werk, het land waarop ze leven en de omstandigheden waarin ze opgroeien. Hun keuzes en overtuigingen ontstaan niet in isolatie, maar zijn altijd verbonden met die context.

Tegelijkertijd stelt de film de vraag hoe goed we die werkelijkheid eigenlijk kunnen begrijpen. In gesprekken met de biologen wordt duidelijk dat we nooit echt buiten de wereld kunnen stappen om er objectief naar te kijken: “Somos parte del sistema que estamos intentando estudiar… no puedes juzgar algo desde fuera estando dentro.” We zijn altijd onderdeel van wat we proberen te begrijpen. Dat zie je ook terug in de manier waarop de film is gemaakt: Gutiérrez observeert, maar blijft betrokken. Hij staat er niet boven, maar zit er zelf middenin.

Maar hoe geef je dan wel betekenis aan je leven? De film laat zien dat daar geen pasklare antwoorden voor zijn, maar dat je die moet zoeken in het alledaagse, in hoe mensen omgaan met anderen, met hun werk, met de natuur en met hun verleden. Zoals een van de personages zegt: “La calidad de vida depende de la calidad de relaciones que establecemos con todo lo vivo.” De kwaliteit van je leven hangt af van hoe je je verhoudt tot alles om je heen. Betekenis zit dus niet in controle of overzicht, maar in betrokkenheid.

Persoonlijk vond ik het fragment waarin de restaurator die betrokkenheid verbindt aan twijfel en hoop het meest treffend. Ze spreekt daarbij over angst voor de toekomst en de onzekerheid van het leven. Tegelijk weigert ze die onzekerheid als eindpunt te zien. Ze zegt dat mensen zich steeds opnieuw weten te hergroeperen en voegt daar eaan toe: zelfs in het donker zijn er sterren… en ook vuurvliegjes. “También en la oscuridad hay estrellas… también hay luciérnagas.”

De beelden van de film versterken dit gevoel. Tussen de gesprekken door zie je uitgestrekte landschappen, woestijnen, bossen, bergen, die de mensen letterlijk in een groter geheel plaatsen. Daardoor wordt voelbaar hoe klein de mens soms is, maar ook hoe sterk hij verbonden is met zijn omgeving. Zoals gezegd, de film geeft geen oplossingen, maar helpt je om je erin te oriënteren door je ertoe te verhouden.

En misschien is dat wel de mooiste boodschap van de film: hoe donker het soms ook lijkt, er zijn altijd, ergens, nog vuurvliegjes.

Bronnen

• Gutiérrez, D. (regisseur). (2025). The Shipwrecked [documentaire]. Nederland/Mexico.
• Cinedeli. (2026). The Shipwrecked.
• Graveland, M. (2026, 1 april). Vuurvliegjes in het donker. Filmkrant.
• Van Dam, E. (2026, 22 april). Juist het zoekende definieert ‘The Shipwrecked’. de Volkskrant.
• Van de Graaf, B. (2026, 22 april). In The Shipwrecked zijn we allemaal schipbreukelingen. Trouw.
• Nieuwdorp, M. (2026, 22 april). Recensie: in de poëtische docu ‘The Shipwrecked’. Het Parool.
• Derksen, M. (2026, 28 april). Mens als schipbreukeling: Ortega y Gasset over massa, richting en democratie.