De ontwikkeling van AI loopt van symbolische systemen in de jaren ’50, via periodes van hoge verwachtingen en teleurstellingen, naar de doorbraak van machine learning en de huidige golf van generatieve AI. Wat deze geschiedenis goed laat zien, is dat technologie zich niet lineair ontwikkelt, maar in golven. Doorbraken komen zelden plotseling; ook ChatGPT was geen verrassing. Ze zijn het resultaat van jarenlange ontwikkeling in data, rekenkracht en algoritmen.

Inmiddels staan we aan het begin van een nieuwe fase, waarin AI zich ontwikkelt van generatieve toepassingen naar autonome, handelende systemen. De vraag die al een tijd boven de markt hangt, is wanneer de komende AI-winter volgt.
De volgende ‘AI-winter’ zal er waarschijnlijk heel anders uitzien dan de vorige. Waar eerdere winters vooral het gevolg waren van technologische beperkingen, zoals te weinig data, rekenkracht of volwassenheid, is deze golf diep verankerd in economie en samenleving, met Big Tech, geopolitiek en enorme kapitaalstromen als drijvende krachten. Dat betekent dat we geen abrupte stilstand zullen zien, maar eerder een geleidelijke afkoeling van verwachtingen. De hype maakt plaats voor de vraag waar de echte waarde zit. Experimenten worden tegen het licht gehouden en veel toepassingen verdwijnen geruisloos.

Richting 2030 ligt een scenario voor de hand waarin overinvestering leidt tot teleurstelling in productiviteitseffecten, terwijl regelgeving het tempo afremt en het vertrouwen onder druk komt te staan door vraagstukken rond bias, hallucinations en security. Tegelijkertijd zal de markt consolideren: een paar duidelijke winnaars en veel verliezers. Kortom, geen nieuwe winter, maar een lange herfst.

Of zien jullie het anders?

Deze illustratie is geïnspireerd op het werk van Enrico Francesconi (2022) over de cyclische ontwikkeling van AI, tussen zomers van hoge verwachtingen en winters van teleurstelling. De visual volgt deze lijn, maar brengt eigen accenten aan in periodisering en duiding. Tegelijk vraagt de geschiedenis om nuance. Het beginpunt in 1956 is deels een retrospectieve constructie; de eerste AI-zomer ligt eerder in de jaren ’60 dan in de ’70; en recente ontwikkelingen zoals agentic AI en physical AI zijn geen vaststaande feiten, maar interpretaties en verwachtingen. De illustratie is daarmee een poging om patronen zichtbaar te maken in een veld dat zich juist kenmerkt door sprongen, breuken en herinterpretaties.