De herhaling van “voor…” in het protestlied verbindt uiteenlopende ervaringen: persoonlijke verlangens, zoals dansen of liefhebben, maar ook bredere zorgen over economie, milieu en vrijheid. Daarmee wordt het lied vaak gezien als een stem van het volk, een manier om verschillende frustraties samen te brengen in één verhaal.

Het nummer ging wereldwijd viraal en werd op veel plekken uitgevoerd. Artiesten namen het op in concerten en televisieprogramma’s en droegen zo bij aan een bredere culturele verspreiding. Zo werd het onder meer live gezongen door Coldplay, verscheen het in The Voice of Germany 2022 en kende het uitvoeringen in vele talen waaronder ook in het Nederlands.

Die zichtbaarheid had echter ook gevolgen voor Hajipour zelf. Kort na de release werd hij gearresteerd. Hij kwam later vrij, maar kreeg te maken met politieke druk en beperkingen. In die situatie lijkt hij voor nieuwe nummers toestemming te hebben gevraagd via officiële kanalen, waarschijnlijk om te voorkomen dat hij opnieuw in de problemen zou komen. Die keuze werd hem door een deel van zijn Iraanse aanhang niet in dank afgenomen en leidde tot flinke kritiek.

Recent heeft Hajipour opnieuw een nummer uitgebracht, “Iranam” (Ik ben Iran), waarmee hij zich blijft uitspreken. Zijn positie blijft daarmee kwetsbaar.

Tegen deze achtergrond is het opmerkelijk dat er inmiddels een door AI gecreëerde zangeres Nava (aka Nava Null), is die Iraanse protestliederen vertolkt en inmiddels een aardig online bereik heeft, juist omdat zij zelf niet kan worden gearresteerd of het zwijgen kan worden opgelegd. Voor sommigen biedt dit een nieuwe vorm van expressie en bescherming, een manier om stemmen hoorbaar te maken waar dat voor echte artiesten riskant is. Tegelijk roept het vragen op. Technologie die nu ruimte biedt, kan zich ook tegen de burgers van Iran keren, bijvoorbeeld door manipulatie, controle of propaganda, zoals eerder zichtbaar was in de nasleep van de Arabische Lente. Het laat zien dat AI niet alleen een middel is, maar ook een factor die de dynamiek van protest en macht kan veranderen.

De situatie in Iran is inmiddels verder verslechterd. De spanningen in de regio zijn opgelopen, met aanvallen van Israël en de Verenigde Staten en meldingen van zware bombardementen op onder meer Teheran. Voor veel inwoners betekent dit een dagelijks leven met onzekerheid en angst, bovenop de bestaande politieke druk. In dat licht krijgt “Baraye” een blijvende betekenis. Mijn gedachten gaan uit naar alle Iraanse jongeren, en ik hoop dat zij snel de vrijheid krijgen waar ze al zo lang op wachten.