Agatha groeide op als een van tien kinderen in een Duitstalig mennonitisch gezin. Haar ouders emigreerden in de jaren twintig vanuit Oekraïne naar Canada en vestigden zich in de jaren dertig op de boerderij waar Agatha nog altijd een groot deel van het jaar woont. Ze verbouwt er onder meer aardappelen, bonen, aardbeien, kruiden en watermeloenen. Veel doet ze met de hand: zaaien, wieden, oogsten, voedsel bewaren en repareren wat kapotgaat. Binnen de familie staat ze bekend als ‘the queen of ducttape’. Zelfs oude houten wasknijpers worden niet vervangen als ze nog te repareren zijn.

Agatha’s Almanac gaat niet over slow living in de betekenis van weinig doen. Agatha werkt veel en haar lichaam draagt daar de sporen van. Haar rug is sterk gebogen en in de film wordt haar fysieke kwetsbaarheid steeds zichtbaarder. Toch wordt haar dagelijks leven vooral bepaald door het land en de seizoenen. Zaaien, groeien, oogsten, bewaren en opnieuw beginnen vormen een cyclus die zich nauwelijks laat versnellen. Een watermeloen groeit nu eenmaal niet sneller omdat wij haast hebben.

Tijdens het kijken moest ik denken aan Jaap Voigts Leven en werken in het ritme van de seizoenen. Voigt onderscheidt lineaire tijd, waarin we plannen en vooruitgang meten, van cyclische tijd, waarin iedere fase een eigen functie heeft. De lente staat voor ontkiemen en opbouwen, de zomer voor groei en bloei, de herfst voor rijping en oogst en de winter voor rust en verwerking. Dat past goed bij Agatha’s Almanac. De film werkt niet toe naar een grote ontknoping, maar beweegt mee met de seizoenen.

Ook Agatha’s kennis volgt dat ritme. Die is opgebouwd door tientallen jaren kijken, proberen en herhalen. Ze hoort wanneer een watermeloen rijp is, weet hoe je aardbeien en wortels bewaart, beschermt jonge planten tegen vraat en bewaart ieder jaar opnieuw zaden voor het volgende seizoen. Veel van die kennis zit in routines en ervaring en is moeilijk volledig vast te leggen of over te dragen. Sommige watermeloenzaden komen nog van haar moeder. Zo worden met de zaden ook kennis, arbeid en familiegeschiedenis doorgegeven.

De film brengt dat bestaan overtuigend in beeld, maar roept ook gemakkelijk nostalgie op. De 16mm-beelden, verzadigde kleuren en aandacht voor handwerk, voedsel en oude voorwerpen versterken dat effect. Soms lijkt Agatha bijna volledig buiten de moderne wereld te leven. Dat is niet zo. Uit achtergrondinformatie blijkt dat ze niet het hele jaar op de boerderij woont, maar ’s winters in Winnipeg. Ook haar familie en omgeving spelen een rol: haar broer helpt haar, familieleden bezoeken haar en in geval van nood kan ze terugvallen op buren en medische zorg. Haar zelfstandigheid is groot, maar ze leeft niet volledig onafhankelijk.

Agatha’s Almanac is een prachtige film. Na 86 minuten kijk je anders naar zaaien, bewaren, repareren en wachten. De film idealiseert Agatha soms, maar laat ook zien hoeveel kennis in zulke gewone handelingen zit. Voor wie zich even wil losmaken van de haast van alledag, is dit wat mij betreft een aanrader.