De afgelopen jaren heb ik aardig wat mooie en indrukwekkende natuurfilms gezien, zoals “Een gemeenschap van leven” van Rik van der Linden, “The North” van bart schrijver en “Songs of Earth” van Margreth Olin. Maar vanavond zag ik de film “Le Chant des forêts“, in Nederland uitgebracht als “Whispers in the Woods“. Een prachtige film en ik sluit me aan bij andere recensies die ik voorbij zag komen: ook voor mij is het misschien wel de mooiste natuurfilm die ik ooit heb gezien.
Vincent Munier (50), wildlife-fotograaf en winnaar van meerdere BBC Wildlife Photographer of the Year-awards, neemt ons mee naar de bossen van de Vogezen in het noordoosten van Frankrijk. Dat is het landschap waar hij opgroeide en waar zijn vader Michel (78), naturalist en auteur, hem leerde kijken en luisteren naar de natuur. Nu is het tijd om hetzelfde te doen voor Simon (12), Vincents twaalfjarige zoon.
Drie generaties Munier trekken samen het bos in: grootvader, vader en kleinzoon. Ze schuilen in een hut bij kaarslicht, fluisteren over wat ze hebben gezien en wachten, soms urenlang, op dieren die zich alleen laten zien aan wie stil genoeg is. We zien een lynx op twee meter afstand, edelherten in de ochtendnevel, uilen, dassen, winterkoninkjes. En in Noorwegen, waar de drie naartoe reizen omdat een vogel die ze graag willen zien al jaren vrijwel verdwenen is uit de Vogezen, zien ze uiteindelijk ook het auerhoen.
Drie generaties in het bos: Michel, Vincent en Simon Munier (Bron: Whispers in The Woods)
Het auerhoen, een grote hoenderachtige en al aanwezig in de Vogezen sinds de ijstijd, is er functioneel uitgestorven. Van zo’n vijfhonderd exemplaren in de jaren zeventig zijn er nu nog naar minder dan vijf over. Klimaatverandering, monocultuur, recreatiedruk en verstoring van broedplaatsen hebben de soort weggedreven naar het hoge noorden.
Michel Munier heeft zijn leven gewijd aan deze vogel. Vincent trekt de parallel: “Het auerhoen is een vogel die verdwijnt. Ik hou heel erg van die parallel met mijn vader, die ook een beetje aan het verdwijnen is.” Zo wordt een natuurdocumentaire ook een portret van rouw en van liefde.
Le Chant des forêts is geen documentaire in de gebruikelijke zin. Er is geen voice-over, geen didactisch commentaar, en ondanks de prachtige filmmuziek, geen dramatische muziek die vertelt wat je moet voelen. Het is vooral een stille en trage film. Geluidsontwerper Marc Namblard legt lagen bloot die we normaal niet horen: het knappen van een tak, de ademhaling van een das, het zachte ritselen van vogels in de kou.
Michel schrijft aan het einde in zijn schetsboekje: “On est dans ce qui s’en va”, wij zijn in wat weggaat. Die zin vat alles samen: het auerhoen, de grootvader, de oude bossen, maar ook wij zelf als toeschouwers. We zijn aanwezig in iets dat vergaat, en dat besef maakt ons deelgenoot van wat bewaard moet worden.
Wat mij betreft een absolute aanrader!
3 reacties
Zie ook mijn LinkedIn-bericht:
https://www.linkedin.com/posts/mderksen_film-natuur-activity-7435437809957703680-RJ9K
En op Bluesky:
https://bsky.app/profile/marcoderksen.bsky.social/post/3mgelq5vi522c
Het zingende bos van de Vogezen
In het interview op Magnum La Radio spreekt naturalist Michel Munier over de documentaire Le Chant des Forêts, gemaakt door zijn zoon Vincent Munier. Het gesprek gaat over het leven in de bossen van de Vogezen en over de overdracht van natuurkennis tussen generaties. Munier beschrijft hoe een bos niet alleen uit bomen bestaat, maar uit een netwerk van planten, dieren, insecten en micro-organismen die met elkaar verbonden zijn. Samen vormen zij een ecosysteem waarin elke soort een rol speelt.
https://www.youtube.com/watch?v=4focF7b3J5E
Een belangrijk thema in het interview is de waarde van aandacht en ervaring in de natuur. Munier benadrukt dat mensen de natuur beter leren begrijpen wanneer ze tijd nemen om te observeren en te luisteren. Door langzaam te bewegen en stil te zijn in het bos worden veranderingen in licht, geluid en dierlijk gedrag zichtbaar. Volgens hem kan die ervaring verwondering oproepen. Verwondering kan vervolgens leiden tot betrokkenheid en tot de wens om natuur te beschermen.
Het gesprek gaat ook in op veranderingen in de bossen van de Vogezen. Munier vertelt dat sommige soorten, zoals de grote bosvogel Grand Tétras (auerhoen), sterk zijn afgenomen. Hij noemt verschillende factoren die invloed kunnen hebben op deze ontwikkeling, waaronder veranderingen in bosbeheer, klimaatverandering en toenemende menselijke activiteit in natuurgebieden. Vooral verstoring door recreatie en infrastructuur kan volgens hem gevolgen hebben voor soorten die rust en specifieke leefomstandigheden nodig hebben.
In het interview verwijst Munier ook naar een uitspraak uit de film: “On est dans ce qui s’en va.” Daarmee bedoelt hij dat we leven in een tijd waarin veel in de natuur lijkt te verdwijnen. Tegelijk benadrukt hij dat verdwijnen ook deel uitmaakt van een grotere cyclus. Hij zegt dat het leven chaotisch kan zijn, maar dat uit die chaos opnieuw harmonie kan ontstaan. In het bos ziet hij dit proces terug wanneer jonge bomen groeien op de resten van oude bomen. Volgens hem laat dat zien dat in de natuur verlies en vernieuwing vaak met elkaar verbonden zijn.
Tegelijkertijd benadrukt Munier dat samenwerking tussen naturalisten, bosbeheerders en andere betrokkenen belangrijk is om natuurgebieden te beschermen. Door kennis te delen en rekening te houden met de behoeften van verschillende soorten kan bosbeheer beter aansluiten bij de dynamiek van het ecosysteem. De documentaire en het interview willen daarom vooral laten zien hoe waardevol het bos is en waarom aandacht voor biodiversiteit nodig blijft.
Luisteren naar het bos
In een gesprek met Julien Perrot van La Minute Nature vertelt fotograaf en filmmaker Vincent Munier over zijn film Le chant des forêts. Het interview draait rond zijn persoonlijke relatie met de natuur en de rol van overdracht tussen generaties. Munier beschrijft hoe zijn passie voor het buitenleven ontstond toen hij als kind met zijn vader voor het eerst dieren observeerde tijdens een zogenaamde affût, een stille observatie vanuit een schuilplaats. Een ontmoeting met een ree maakte zo’n indruk dat het zijn verdere leven richting gaf.
https://www.youtube.com/watch?v=Q51634uNQwY
De film volgt drie generaties: Munier, zijn vader en zijn zoon. Via hun gesprekken en gezamenlijke observaties laat hij zien hoe liefde voor de natuur kan worden doorgegeven. De aanwezigheid van zijn vader, die ouder wordt, en de nieuwsgierigheid van zijn zoon geven het verhaal een persoonlijk karakter. Tegelijk staat het verdwijnen van de auerhoen (grand tétras) in de Vogezen symbool voor veranderingen in de natuur.
Munier legt uit dat het doel van de film niet is om zoveel mogelijk dieren in beeld te brengen. Volgens hem is het wilde leven vaak moeilijk zichtbaar. Daarom richt hij zich op geluiden, sporen en de sfeer van het bos. Geluid speelt een centrale rol: wie lang genoeg stil is, merkt dat luisteren vaak belangrijker is dan kijken.
Ook het tempo van de film is bewust traag. Munier ziet dit als een tegengewicht voor de snelle ritmes van sociale media en digitale communicatie. Door langere beelden en momenten van stilte wil hij de kijker uitnodigen om aandachtiger naar de natuur te kijken en te luisteren.
Het interview laat zien dat Le chant des forêts niet alleen een natuurfilm is, maar ook een reflectie op aandacht, tijd en de relatie tussen mensen en hun omgeving.