Defensie transformeren onder oorlogsomstandigheden

door Marco Derksen op 29 juli 2026

Afgelopen weekend kreeg ik een appje van Jeroen de Bakker met de vraag of ik een aflevering van podcast High Profile wilde beluisteren en daar kritisch op wilde reflecteren. De podcast, die inmiddels richting de 350.000 beluisteringen gaat, profileert zich als ‘de mens achter de headlines’.

Eerlijk gezegd kende ik High Profile nog niet. Vanmorgen heb ik de aflevering Mykhailo Fedorov: de marketeer die de oorlog wilde herschrijven geluisterd over het ontslag van de voormalig Oekraïense minister van Defensie. Ik moet zeggen dat ik positief verrast was. Ik had me eerder al verdiept in de digitale transformatie van de Oekraïense defensie, maar deze podcast biedt toch weer nieuwe inzichten en brengt de actuele ontwikkelingen op een toegankelijke en meeslepende manier.

Centraal staat Mykhailo Fedorov, die na de digitale campagne van president Zelensky in 2019 minister van Digitale Transformatie werd en in 2026 minister van Defensie. Onder zijn leiding kwamen onder meer de overheidsapp Diia, het IT Army of Ukraine en het programma Army of Drones tot stand. Na de Russische invasie in 2022 speelde hij ook een rol bij de snelle inzet van Starlink en bij het verbinden van digitale technologie, private bedrijven en militaire eenheden.

De essentie van de podcast is dat digitale transformatie van defensie meer is dan het moderniseren van bestaande werkwijzen. Fedorov wilde oa aankoopbesluiten sterker baseren op gegevens uit het slagveld en op de prestaties van leveranciers. De podcast verbindt dit met Mission Control en een dronebudget van meer dan één miljard dollar per jaar. Daarmee botste hij met delen van de militaire leiding en de gevestigde defensie-industrie. Voormalig opperbevelhebber Oleksandr Syrskyi legde meer nadruk op artillerie, manschappen en bestaande commandostructuren, terwijl Fedorov drones, software en datagedreven besluitvorming centraal stelde. Een conflict over militaire strategie, aanbestedingen en institutionele macht.

De podcast laat zien wat digitale transformatie in de praktijk betekent. Starlink, Army of Drones en datagedreven besluitvorming maakten technologie tot een integraal onderdeel van de militaire organisatie. Volgens Fedorov waren drones verantwoordelijk voor 95 procent van de Russische slachtoffers. Uit het eigen onderzoek blijkt dat onafhankelijke militaire analyses de grote rol van drones bevestigen, maar niet dit exacte percentage. De hoogste cijfers zijn gebaseerd op Oekraïense zelfrapportages en zijn niet onafhankelijk bevestigd.

Ook kunnen kanttekeningen worden geplaatst bij de beschrijving van enkele hervormingen. Systemen als e-points, Brave1 Market, DOT-Chain en Mission Control vervullen verschillende functies, terwijl die verschillen in de podcast minder duidelijk naar voren komen. Ook het centrale frame van de jonge hervormer tegenover de oude militaire garde blijkt genuanceerder. Het conflict tussen Fedorov en opperbevelhebber Syrskyi was reëel, maar draaide volgens onafhankelijke analyses niet alleen om drones, maar ook om aanbestedingen, legerorganisatie, civiele controle en politieke verhoudingen.

Die behoefte aan nuance sluit aan bij de kritiek van Arne van der Wal op LinkedIn. Hij stelde vragen over de bronvermelding, de scheiding tussen feiten en interpretaties, de beperkte brontransparantie en het ontbreken van wederhoor. De makers reageerden uitgebreid met een toelichting op hun werkwijze. De aflevering was gebaseerd op 39 bronnen, 102 gecontroleerde feitelijke claims en meerdere redactionele controles. Tegelijk erkenden zij dat de achterliggende bronverantwoording voor de luisteraar onvoldoende zichtbaar is.

Al met al vind ik het een sterke podcast over een onderwerp dat toegankelijk wordt uitgelegd. Complimenten voor de verzorgde productie, het vlotte script en de manier waarop een complexe ontwikkeling wordt teruggebracht tot een begrijpelijk en boeiend verhaal. Ook de open reactie op de kritiek getuigt van een serieuze journalistieke houding. Juist daarom zou een volgende stap naar meer transparantie goed passen. Een openbaar claim- en bronnenregister, waarin per belangrijke uitspraak zichtbaar is of het gaat om een vastgesteld feit, een verklaring van een betrokkene of een redactionele interpretatie, zou de controleerbaarheid vergroten zonder afbreuk te doen aan de kracht van het verhaal. Daarmee zou deze podcast niet alleen prettig zijn om naar te luisteren, maar ook een voorbeeld kunnen worden van hoe AI-ondersteunde journalistieke producties op een transparante en verifieerbare manier tot stand kunnen komen.

High Profile staat inmiddels in mijn lijstje van podcasts. Dank voor je appje Jeroen!

Bronnen

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Laatste blogs

Bekijk alle blogs (1432)
Contact