Aanleiding voor de discussie was de constatering dat grote verkoopplatforms en boekhandels AI-boeken vaak presenteerden als reguliere publicaties. Alleen Bol vermeldde aanvankelijk expliciet dat bepaalde titels “AI-gegenereerd” waren. Na berichtgeving van onder andere Trouw en de NOS pasten verschillende aanbieders, waaronder Bruna, De Slegte en Athenaeum, hun omschrijvingen aan. Ook bibliotheken en NBD Biblion gingen zich nadrukkelijker uitspreken over selectiecriteria en openheid rond AI-gebruik.

De kern van de discussie draait om betrouwbaarheid, herleidbaarheid en kwaliteit. Critici wijzen erop dat AI-systemen teksten genereren op basis van bestaande trainingsdata en dat controle op feitelijke juistheid vaak beperkt is. Daarbij wordt gewezen op spelfouten, generieke formuleringen en het ontbreken van inhoudelijke experts bij de redactie van sommige AI-boeken. De Auteursbond stelt daarnaast dat veel AI-modellen zijn getraind op auteursrechtelijk beschermd materiaal waarvoor geen toestemming van makers is gevraagd. Volgens Noor van der Heijden van de Auteursbond leidt dit tot oneerlijke concurrentie met menselijke auteurs.

Bibliotheken en collectieorganisaties zoeken ondertussen naar een werkbare positie. NBD Biblion gaf aan jaarlijks ongeveer 25.000 nieuwe Nederlandstalige boeken te beoordelen, waarvan circa 15.000 titels in het aanbod worden opgenomen. Volledig AI-gegenereerde boeken die volgens de beoordelaars niet aan de kwaliteitseisen voldoen, worden daarbij in principe niet opgenomen. Tegelijk erkennen betrokken organisaties dat het steeds moeilijker wordt om precies vast te stellen in welke mate AI is gebruikt tijdens het schrijf- of redactieproces.

De discussie beperkt zich niet tot boeken. In bredere analyses over synthetische content wordt gewezen op de snelle groei van AI-gegenereerde muziek, video’s en online communicatie. Ronald Capelle spreekt in zijn blog Infocalyps over een toenemende informatieovervloed waarin het onderscheid tussen menselijke en synthetische content moeilijker wordt. Binnen de bibliotheeksector leidt dit tot nieuwe vragen over publieke waarden als betrouwbaarheid, toegankelijkheid, authenticiteit en pluriformiteit. Daarbij ontstaat een spanningsveld: AI kan helpen om nicheonderwerpen toegankelijker en goedkoper publiceerbaar te maken, maar kan tegelijkertijd leiden tot een sterke toename van content waarvan oorsprong, auteurschap en feitelijke juistheid moeilijk controleerbaar zijn.

De belangrijkste conclusie uit de huidige ontwikkelingen is dat transparantie over AI-gebruik steeds belangrijker wordt. Zowel bibliotheken als uitgevers en verkoopplatforms bewegen richting duidelijkere labeling en strengere selectieprocessen. Daarnaast groeit de behoefte aan betere metadata, meer herleidbaarheid van bronnen en nieuwe beoordelingskaders voor hybride vormen van auteurschap waarin mens en AI samenwerken. Tegelijk is er nog weinig consensus over waar de grens precies ligt tussen ondersteunend AI-gebruik en volledig synthetische productie. Het debat verschuift daardoor van de vraag óf AI gebruikt mag worden naar de vraag hoe publieke instellingen, uitgevers en lezers verantwoord kunnen omgaan met de groeiende hoeveelheid AI-gegenereerde content. De discussie hierover staat nog aan het begin.

Bronnen

• NOS Nieuws. (2026, 13 mei). Duizenden door AI gemaakte boeken zonder waarschuwing te koop bij grote webshops.
• NBD Biblion. (2026, 26 maart). Hoe houden we ons aanbod vrij van AI-gegenereerde boeken.
• NBD Biblion. (2026, 11 mei). Transparantie en AI-gegenereerde boeken.
• Rozema, D. (2026, 12 mei). Uitgeverij Andries komt deze week weer met honderden extra titels die allemaal 100% AI-gegenereerd zijn [LinkedIn-post]. LinkedIn.
• Trouw. (2026, 12 mei). Andries B.V. schrijft elke dag 10 boeken. Met AI, maar dat verzwijgen de meeste verkoopsites.
• Capelle, R. (2026, 29 maart). Infocalyps. Quapelle.
• de Volkskrant. (2026, 14 mei). Uitgever produceert duizenden boeken met AI, Auteursbond slaat alarm.