Tijdens de plenaire afsluiting van Springtij Forum 2026 blikte kunstenaar Lucas De Man terug op drie dagen waarin de noodzaak van maatschappelijke verandering centraal stond. Hij vatte die beweging samen als een overgang van “ikke, ikke en de rest kan stikken” naar meer gezamenlijkheid. Zijn uitgangspunt is dat veel bestaande systemen en manieren van organiseren onder druk staan en dat daardoor ruimte ontstaat om andere keuzes te maken. Volgens De Man vraagt dat niet alleen om nieuwe oplossingen, maar ook om een andere opvatting van moed.
Hij maakt daarbij onderscheid tussen “harde” en “zachte” moed. Harde moed koppelt hij aan het klassieke beeld van de held die een probleem verslaat, erkenning krijgt en daarna verdergaat. Die vorm van moed is volgens hem vaak sterk gericht op de handelende persoon. Zachte moed draait juist om betrokkenheid, luisteren, verantwoordelijkheid nemen en ruimte maken voor anderen. De Man benadrukt dat zachte moed niet betekent dat handelen minder krachtig wordt. Het verschil zit vooral in de manier waarop mensen zich tot anderen en tot de gevolgen van hun handelen verhouden.
In zijn afsluiting kondigt De Man zeven vormen van zachte moed aan, maar inhoudelijk onderscheidt hij er acht. Het gaat om de moed:
- om werkelijk te ontmoeten en te luisteren;
- om vragen te stellen, te zoeken en hulp te durven vragen;
- om betrokken te blijven bij de uitvoering van verandering;
- om anders te organiseren, contracteren en waarderen;
- om te verbeelden, vertellen en voelen;
- om pijn en verlies te erkennen;
- om te accepteren dat handelen ook kan mislukken;
- om plaats en stem te geven aan mensen, belangen en waarden die weinig invloed hebben.
Bij die laatste vorm legt hij de nadruk op macht: inclusie betekent volgens hem niet alleen iemand uitnodigen, maar soms ook zelf tijd, ruimte, positie, winst of beslissingsmacht afstaan.
Een aantal uitspraken in de speech heeft het karakter van een stelling of persoonlijke interpretatie en wordt niet met een concrete bron onderbouwd. De kern van zijn bijdrage ligt daarom minder in een wetenschappelijk onderbouwde transitietheorie dan in een normatief handelingskader.
De kracht van dat kader ligt in de verschuiving van individuele daadkracht naar relationele verantwoordelijkheid. De Man maakt duidelijk dat verandering niet alleen gaat over nieuwe ideeën, maar ook over blijven, onzekerheid verdragen, verlies erkennen en bestaande machtsverhoudingen ter discussie stellen. Tegelijk vraagt zijn betoog om zorgvuldigheid: “samen” is niet automatisch rechtvaardig en zachte moed vervangt niet de noodzaak om belangen, conflicten en effecten kritisch te blijven onderzoeken.
Bronnen
- De Man, L. (2026). Plenaire afsluiting Springtij Forum 2026 [Video]. YouTube.
- Van Noort, W. (2026). LinkedIn-bijdrage over de plenaire afsluiting van Lucas De Man tijdens Springtij Forum 2026 [LinkedIn-bericht].
- Van Noort, W. (2026). Kantelpunten: bijdrage over zachte moed en de acht vormen van zachte moed [Nieuwsbrief].
3 reacties
Hoe staat Lucas de Man tegenover het pleidooi voor ‘pacificisme’ van Alicja Gescinska in haar Abel Hetzberglezing van vorige week? Ligt haar standpunt in het verlengde van dat van Lucas de Man of zijn de standpunten met elkaar in strijd?
Ik steun absoluut de voorgestelde denk-en handelwijze. Noodzakelijk voor elke maatschappelijke uitdaging waarvoor beleid moet worden ontwikkeld.
Vroeg me al af waar al die bezoekers op deze blog vandaan kwamen, maar het blijkt dat Jan Rotmans de blog heeft gedeeld op LinkedIn:
https://www.linkedin.com/posts/jan-rotmans-4b723912_zachte-moed-in-tijden-van-transitie-activity-7512538300247822336-TeWi