Sinds de introductie van generatieve AI-toepassingen zoals ChatGPT investeren bedrijven wereldwijd in kunstmatige intelligentie. De verwachting is dat AI de productiviteit verhoogt en economische groei stimuleert. Toch is dat effect in de economische cijfers nog nauwelijks zichtbaar. Vandaag in Het Financieele Dagblad stelt econoom Mathijs Bouman daarom de vraag waarom de snelle opkomst van AI nog niet leidt tot duidelijke productiviteitswinst.
Onderzoek van het NBER onder bijna 6.000 bestuurders in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Australië laat zien dat AI inmiddels breed wordt gebruikt. Ongeveer 69% van de bedrijven zet AI in, vooral voor tekstgeneratie, data-analyse en het maken van beeldmateriaal. Tegelijkertijd blijkt dat het gebruik vaak nog beperkt is. Managers gebruiken AI gemiddeld ongeveer anderhalf uur per week en in circa 90% van de bedrijven heeft AI de afgelopen drie jaar nog geen merkbare invloed gehad op productiviteit of werkgelegenheid. Bedrijven verwachten wel dat de impact in de komende jaren groter wordt en schatten dat AI de productiviteit in drie jaar tijd met gemiddeld ongeveer 1,4% kan verhogen.
Nederlandse cijfers laten een vergelijkbaar beeld zien. Onderzoek van het UWV onder ruim 3.500 werkgevers toont dat het gebruik van AI snel toeneemt. Het aandeel werkgevers dat helemaal geen AI gebruikt, daalde in één jaar van 60% naar 34%. Tegelijkertijd blijkt dat de organisatorische voorbereiding achterblijft. Een aanzienlijk deel van de werkgevers biedt werknemers nog geen begeleiding of duidelijke richtlijnen voor het gebruik van AI. Werkgevers verwachten vooral dat AI gevolgen zal hebben voor vaardigheden en scholing, terwijl de effecten op het aantal banen voorlopig beperkt lijken.
De huidige inzichten wijzen op een kloof tussen adoptie en impact. AI wordt steeds vaker gebruikt, maar vaak nog experimenteel en nog niet structureel geïntegreerd in werkprocessen. Dat kan verklaren waarom productiviteitswinst op macroniveau nog beperkt zichtbaar is.
De belangrijkste conclusie is dat AI zich snel verspreidt, maar dat de economische effecten tijd nodig hebben. Bedrijven doen er goed aan te investeren in vaardigheden, procesaanpassing en duidelijke richtlijnen voor het gebruik van AI. Pas wanneer AI een structureel onderdeel wordt van werkprocessen, kan de technologie zich vertalen in bredere productiviteitsgroei.
Bronnen
- Bouwman, M. (2026). Productiviteitswinst door AI: de meeste bedrijven zien het nog niet. Het Financieele Dagblad.
- UWV. (2026). AI-gebruik blijft stijgen, begeleiding blijft achter: werkgevers verwachten sterke impact op scholing en benodigde vaardigheden.
- Yotzov, I., Barrero, J. M., Bloom, N., Bunn, P., Davis, S. J., Foster, K. M., Jalca, A., Meyer, B. H., Mizen, P., Navarrete, M. A., Smietanka, P., Thwaites, G., & Wang, B. Z. (2026). Firm Data on AI (NBER Working Paper No. 34836). National Bureau of Economic Research.
