In zijn gesprek met Yousri Mandour vertelt Terheggen hoe Land van Ons bijna zes jaar geleden ontstond uit het gevoel van landschappijn: het besef dat het Nederlandse landschap verarmt en dat de biodiversiteit onder druk staat. Twee derde van Nederland is landbouwgrond en juist daar is de achteruitgang het grootst. De gedachte achter de coöperatie is daarom eenvoudig: burgers kopen gezamenlijk grond, stoppen er met het gebruik van kunstmest, pesticiden en mestinjecties en geven boeren de ruimte om biologisch of natuurinclusief te werken. De grond blijft landbouwgrond, maar wordt opnieuw ingericht met hagen, houtwallen, wisselteelt en rustplekken, waardoor planten, vogels en insecten kunnen terugkeren. Door eigendom te koppelen aan deze aanpak ontstaat betrokkenheid: wie mede-eigenaar is, kijkt anders naar de bodem waar voedsel wordt geproduceerd.

In korte tijd groeide Land van Ons van 700 naar meer dan 30.000 deelnemers. Jaarlijks komt er zo’n 55 hectare bij en inmiddels zijn er circa 350 tot 400 actieve vrijwilligers. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat de grondmarkt een uitdaging vormt: de prijs per hectare steeg in een paar jaar tijd van ongeveer €50.000 naar meer dan €100.000. Toch blijft Terheggen positief. Hij ziet boeren die al stappen zetten richting minder gebruik van gewas-beschermingsmiddelen, overheden die willen meedenken en vrijwilligers die verantwoordelijkheid nemen. Zijn uitspraak “Halverwege is elke winst winst” vat die houding goed samen.

Binnen de coöperatie werkt men zonder hiërarchie. Vrijwilligers kiezen rollen die bij hen passen, organiseren perceelteams en dragen verantwoordelijkheid zonder dat iemand ze hoeft aan te sturen. Volgens Terheggen werkt dat verrassend vanzelfsprekend. Het maakt deze aflevering niet alleen relevant voor landbouwliefhebbers, maar ook voor organisaties die willen begrijpen hoe zelforganisatie en gedeeld eigenaarschap verandering van onderop mogelijk maken.

Wat ik vooral hoopgevend vind, is dat Land van Ons niet op zichzelf staat. In heel Nederland ontstaan burgercollectieven voor energie, zorg, natuur en wonen. Ze laten zien dat verandering niet altijd van boven hoeft te komen en dat mensen bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen voor iets dat groter is dan henzelf. Dat stemt optimistisch. Als deze beweging zich doorzet, zou Nederland er over tien of twintig jaar zo maar eens heel anders uit kunnen zien: met een meer divers landschap, meer betrokkenheid en meer verbinding tussen mensen en hun omgeving. Ik ga ervoor!