Gisteren bezocht ik in het City Art Centre in Edinburgh de fototentoonstelling Sandra George: Start from the Level. Ik kende het werk van Sandra George eerlijk gezegd nog niet, maar de tentoonstelling maakte indruk op me, vooral door de manier waarop ze mensen en hun omgeving vastlegde. Haar foto’s laten het dagelijks leven zien: thuis, op straat, op school, tijdens protesten en in buurthuizen.
Sandra George (1957–2013) was een Britse fotograaf, kunstenaar en community worker met een Jamaicaanse achtergrond. Ze werd geboren in Nottingham, bracht een deel van haar jeugd door in Jamaica en Birmingham en vestigde zich later in Edinburgh. Volgens de biografische informatie in de huidige tentoonstelling studeerde ze van 1979 tot 1982 fotografie aan Napier University, van 2001 tot 2004 Drawing and Painting aan Edinburgh College of Art en van 2004 tot 2005 Community Education aan de University of Edinburgh.
Meer dan dertig jaar combineerde George fotografie met werk in de gemeenschap. Als freelancefotograaf leverde ze bijdragen aan onder meer The Sentinel in Wester Hailes, Tollcross and District News, Craigmillar Festival News en The Craigmillar Chronicle. Ze werkte voor organisaties als Shelter, Shakti Women’s Aid en de Thistle Foundation. Tegelijk was ze actief in community development en jongerenwerk en gaf ze fotografie- en kunstworkshops. Haar sociale inbedding in Edinburgh was groot: haar zoon Tyler herinnerde zich dat zij op straat voortdurend mensen tegenkwam die haar kenden. Voor George waren community-projecten ook een manier om mensen toegang te geven tot ervaringen en vaardigheden die anders niet vanzelfsprekend beschikbaar waren.

Haar foto’s documenteren het dagelijks leven in Edinburgh en daarbuiten: kinderen op straat en op school, families, buurten, demonstraties, werk, sociale instellingen en momenten thuis. Thema’s als identiteit, klasse, racisme, leven met een beperking, activisme en ergens bij horen lopen door haar oeuvre heen. De tentoonstelling benadrukt het belang van haar zelfportretten, waarin zij haar eigen identiteit en ervaringen onderzocht. Haar fotografie van kapsels, tatoeages, graffiti en alledaagse publieke ruimtes laat zien hoe zij keek naar de manieren waarop identiteit zichtbaar wordt in een samenleving.
Een belangrijke plaats in haar werk neemt haar zoon Tyler George Hewitt in. George fotografeerde hem vanaf zijn eerste levensfase, toen hij drie maanden te vroeg werd geboren, tot in zijn jeugd. Die beelden vormen een persoonlijk deel van haar oeuvre en verbinden haar rol als moeder met haar werk als fotograaf. Tyler groeide letterlijk op voor haar camera en werd later zelf kunstenaar en community organiser. In interviews heeft hij verteld dat fotografie voor zijn moeder ook een manier was om met zijn kwetsbare gezondheid als baby om te gaan en herinneringen vast te houden.

Kenmerkend voor Georges werkwijze was dat zij veel van de mensen die zij fotografeerde ook kende vanuit haar werk en langere tijd in hun omgeving aanwezig was. In haar eigen notitieboek vatte ze die houding samen met de woorden: “Stop making assumptions about people. Start from the level where people are based.” In de tentoonstelling wordt dat uitgelegd als een manier van werken waarin openheid, luisteren en respect centraal stonden.
George ging zorgvuldig om met haar eigen materiaal. Tyler beschrijft hoe zij negatieven, documenten, kunstmaterialen en andere objecten jarenlang bewaarde en ordende. Wat hij als kind vooral zag als het bewaren van veel spullen, herkende hij later als een consequente vorm van documenteren. Een groot deel van dit materiaal maakt nu deel uit van het archief dat na haar dood verder is ontsloten en gedigitaliseerd.
George overleed in 2013 aan kanker. Ze had eerder in haar leven al kanker gehad en documenteerde ook in haar laatste levensfase haar ziekte en de gevolgen daarvan voor haar lichaam. Kort voor haar dood bleef ze betrokken bij haar jongerenwerk en community-projecten.
Tijdens haar leven werd haar fotografische werk maar beperkt tentoongesteld. Na haar overlijden werd een groot deel van haar archief ondergebracht bij Craigmillar Now, waar vrijwilligers het materiaal catalogiseren en digitaliseren. De bronnen noemen aantallen die uiteenlopen van meer dan 60.000 negatieven tot ongeveer 80.000 foto’s of archiefstukken. De ontsluiting van dit materiaal heeft de afgelopen jaren geleid tot nieuwe aandacht voor George als fotograaf van het sociale en culturele leven van Edinburgh.
Op dit moment is in het City Art Centre in Edinburgh de tentoonstelling Sandra George: Start from the Level te zien. De expositie is georganiseerd in samenwerking met Craigmillar Now en maakte deel uit van het Edinburgh Art Festival. Ze brengt ongeveer 200 foto’s samen rond thema’s als gemeenschap, thuis, jeugd en identiteit. Ook haar camera’s, notitieboeken, perskaarten en geannoteerde boeken zijn er te zien, waardoor niet alleen haar foto’s, maar ook haar manier van werken zichtbaar wordt. De tentoonstelling loopt nog tot en met 27 september 2026 en is de grootste presentatie van haar werk tot nu toe.