Generated by Rank Math SEO, this is an llms.txt file designed to help LLMs better understand and index this website.

# Koneksa Mondo: Impact van digitale technologie op mens en maatschappij

## Sitemaps
[XML Sitemap](https://upstream.nl/sitemap_index.xml): Includes all crawlable and indexable pages.

## Berichten
- [Waarom de overheid vastloopt in haar eigen systemen](https://upstream.nl/2026/07/10/waarom-de-overheid-vastloopt-in-haar-eigen-systemen/): De Staat van de Uitvoering (2024) laat al meerdere jaren zien dat uitvoeringsorganisaties vrijwel dezelfde knelpunten signaleren. De belangrijkste zijn de toenemende complexiteit van wet- en regelgeving, beperkte gegevensuitwisseling tussen publieke organisaties en beleid dat in de praktijk moeilijk uitvoerbaar blijkt. De centrale oproep is steeds dezelfde: verminder de complexiteit en betrek de uitvoering vanaf het begin bij de ontwikkeling van nieuw beleid.
- [De betekenis van Zomergasten](https://upstream.nl/2026/07/07/de-betekenis-van-zomergasten/): Een van de opmerkelijkste kenmerken van Zomergasten is dat het format bijna veertig jaar nauwelijks veranderde. Vanaf de eerste uitzending in 1988 bleef de kern hetzelfde: één gast, één interviewer en een avond lang televisiefragmenten als aanleiding voor een persoonlijk gesprek. Natuurlijk wisselden presentatoren, veranderden de studio's en werd de vorm hier en daar aangepast, maar de uitgangspunten bleven vrijwel onaangetast.
- [Zomergasten in een andere tijd](https://upstream.nl/2026/07/07/zomergasten-in-een-andere-tijd/): Rond het begin van de jaren 2010 begon de manier waarop Nederlanders televisie keken fundamenteel te verschuiven. Streamingdiensten deden hun intrede, de smartphone werd het tweede scherm en sociale media bepaalden steeds vaker de publieke agenda. Lineaire televisie verloor geleidelijk haar vanzelfsprekende centrale positie. Juist in die periode begon ik jaarlijks de kijkcijfers en de activiteit op sociale media rond Zomergasten systematisch bij te houden. Daardoor werd mij steeds duidelijker dat niet alleen het televisiebereik veranderde, maar ook dat de maatschappelijke aandacht zich steeds meer naar online platforms verplaatste. Tussen 2015 en 2026 veranderde de samenleving ingrijpend. Het publieke gesprek werd sneller, korter en meer gepolariseerd. Zomergasten bleef in essentie hetzelfde, terwijl het medialandschap ingrijpend veranderde.
- [De beginjaren van Zomergasten](https://upstream.nl/2026/07/06/de-beginjaren-van-zomergasten/): Krijn ter Braak baseerde zijn idee op het VPRO-Marathoninterview, dat twee jaar eerder op de radio was gestart. Het uitgangspunt was dat televisiefragmenten konden dienen als vertrekpunt voor een gesprek over herinneringen, overtuigingen en ervaringen. Daarmee week het format af van veel televisie-interviews uit die tijd, waarin de actualiteit of promotie meestal centraal stond.
- [De wereld als constellatie: Hoe de handelingsruimte verdwijnt](https://upstream.nl/2026/07/05/de-wereld-als-constellatie-hoe-de-handelingsruimte-verdwijnt/): Volgens Rosa is dit geen uitzondering, maar een bredere maatschappelijke ontwikkeling. Complexe situaties worden vertaald naar meetbare parameters waarop protocollen, standaardprocedures en digitale systemen worden toegepast. Daardoor neemt de ruimte voor menselijk oordeelsvermogen af. Hij laat dit zien aan de hand van onder meer onderwijs, gezondheidszorg, rechtspraak en openbaar bestuur. Docenten beoordelen steeds vaker met rubrics en registratiesystemen, artsen werken met protocollen en classificaties, en professionals ervaren dat hun verantwoordelijkheid verschuift van zelfstandig handelen naar het uitvoeren van vooraf vastgelegde procedures.
- [Het spiegelpaleis van generatieve AI](https://upstream.nl/2026/07/03/het-spiegelpaleis-van-generatieve-ai/): De wetenschappelijke literatuur laat zien dat generatieve AI de productiviteit daadwerkelijk kan verhogen. In een veelgeciteerde studie voerden kenniswerkers schrijftaken gemiddeld ongeveer 40 procent sneller uit, terwijl de kwaliteit van hun werk eveneens toenam (Noy & Zhang, 2023). Ook een veldexperiment van Harvard Business School en Boston Consulting Group liet zien dat consultants met ondersteuning van GPT-4 gemiddeld betere resultaten behaalden bij geschikte kennisintensieve taken. Tegelijkertijd bleek dat dezelfde technologie bij taken buiten haar sterke toepassingsgebied juist tot slechtere beslissingen kon leiden (Dell'Acqua et al., 2026). De productiviteitswinst is daarmee goed onderbouwd. Minder duidelijk is welke gevolgen intensief gebruik heeft voor de manier waarop mensen denken, leren en gezamenlijk kennis ontwikkelen.
- [De echte uitdaging van AI ligt in de organisatie](https://upstream.nl/2026/07/02/de-echte-uitdaging-van-ai-ligt-in-de-organisatie/): Een belangrijke ontwikkeling is de verandering van het verdienmodel van AI-leveranciers. Waar veel organisaties werkten met vaste abonnementen, stappen aanbieders steeds vaker over op een prijsmodel dat is gebaseerd op daadwerkelijk gebruik, uitgedrukt in het aantal verwerkte tokens (Mol, 2026). Tegelijkertijd dalen de kosten per AI-model, terwijl de totale kosten verschuiven naar investeringen in data, systeemintegratie, governance, opleiding en organisatieverandering (McKinsey & Company, 2025; Deloitte, 2025). Vooral AI-agents, die zelfstandig taken uitvoeren, verbruiken aanzienlijk meer tokens dan traditionele chatbots, waardoor de totale gebruikskosten kunnen oplopen (Olsthoorn, 2026). In de juridische sector verwachten experts dat de kosten van geavanceerde AI-toepassingen twee tot drie keer hoger kunnen uitvallen dan onder de huidige abonnementsmodellen (Mol, 2026).
- [Bestuurlijke verandering begint met een window of opportunity](https://upstream.nl/2026/06/26/bestuurlijke-verandering-begint-met-een-window-of-opportunity/): Het theoretische vertrekpunt van het essay is het Multiple Streams Framework van John Kingdon (1995). Kingdon bouwde voort op het Garbage Can Model van Cohen, March en Olsen (1972), waarin besluitvorming wordt beschreven als een proces waarin problemen, oplossingen, deelnemers en besluitvormingsmomenten grotendeels onafhankelijk van elkaar circuleren en slechts af en toe samenkomen. Daarmee verschuift de aandacht van een rationeel besluitvormingsproces naar de vraag hoe beleid in de praktijk tot stand komt binnen complexe organisaties en bestuurlijke systemen.
- [Digitale inclusie: de mens centraal in een digitale samenleving](https://upstream.nl/2026/06/25/digitale-inclusie-de-mens-centraal-in-een-digitale-samenleving/): De kern van de huidige ontwikkelingen is dat digitale inclusie steeds nadrukkelijker wordt benaderd als een brede maatschappelijke opgave. Het gaat niet alleen om digitale vaardigheden, maar ook om toegankelijke digitale dienstverlening, begrijpelijke communicatie, betaalbare toegang tot internet, geschikte digitale apparaten, fysieke ondersteuning en het behoud van niet-digitale alternatieven. Naar schatting hebben ongeveer 4,5 miljoen Nederlanders moeite met digitale dienstverlening, terwijl ongeveer drie miljoen mensen tussen de 16 en 75 jaar beperkte taal-, reken- en/of digitale vaardigheden hebben. Daardoor ervaren veel mensen problemen bij het regelen van zorg, belastingen, uitkeringen of andere overheidszaken. De nadruk verschuift daarom van digitalisering als doel naar het waarborgen dat iedereen daadwerkelijk kan blijven meedoen.
- [Drie perspectieven op het brein](https://upstream.nl/2026/06/20/drie-perspectieven-op-het-brein-aanleg-plasticiteit-en-leren/): Dick Swaab (1944) is arts, hersenonderzoeker en voormalig directeur van het Nederlands Herseninstituut. Zijn bekendste boek, Wij zijn ons brein (2010), maakte inzichten uit de neurowetenschappen toegankelijk voor een breed publiek. In zijn recente neurobiografie Een hersenonderzoeker bij toeval (2026) verbindt hij zijn persoonlijke levensverhaal met de ontwikkeling van zijn wetenschappelijke ideeën over hersenen, gedrag en identiteit.
- [Leren van diversiteit & innovatie: vijf perspectieven op een complexe wereld](https://upstream.nl/2026/06/14/leren-van-diversiteit-innovatie-vijf-perspectieven-op-een-complexe-wereld/): Rick de Leeuw, schrijver, dichter, muzikant en voormalig frontman van Tröckener Kecks, opende met een beschouwing over kunst en cultuur in het jaar 2126. Met humor, historische voorbeelden en tien twaalf stellingen liet hij zien dat ontwikkelingen komen en gaan, terwijl menselijke behoeften als betekenisgeving, verbondenheid en verbeelding verrassend constant blijven. Kunst helpt mensen volgens hem onzekerheid te verdragen en nieuwe mogelijkheden te zien.
- [Het komt anders](https://upstream.nl/2026/06/13/het-komt-anders/): Aan de hand van twaalf stellingen zette Rick vraagtekens bij het idee dat de toekomst voorspelbaar en maakbaar is. Hij liet zien dat mensen de neiging hebben ontwikkelingen lineair door te trekken, terwijl de geschiedenis juist laat zien dat grote veranderingen vaak onverwacht ontstaan. Met voorbeelden uit de geschiedenis, de kunst en zijn eigen leven betoogde hij dat vooruitgang zelden een rechte lijn volgt. Verandering is onvermijdelijk, maar menselijke behoeften als liefde, erkenning, verbondenheid, angst en zingeving keren door de eeuwen heen steeds terug.We even in cirkels.
- [Wat woningcorporaties kunnen leren van systeemdenken](https://upstream.nl/2026/06/11/als-efficientie-het-doel-wordt-wat-woningcorporaties-kunnen-leren-van-systeemdenken/): Lange tijd lag de nadruk bij woningcorporaties sterk op financiële doelmatigheid. Dat is begrijpelijk. Woningcorporaties beheren miljarden euro's aan maatschappelijk vermogen en moeten daarover verantwoording afleggen. Indicatoren zoals de Interest Coverage Ratio (ICR), die aangeeft in hoeverre rentelasten uit de kasstroom kunnen worden betaald, en de Loan-to-Value (LTV), die de verhouding tussen schulden en vastgoedwaarde weergeeft, helpen om de financiële gezondheid van een corporatie te bewaken. Zonder gezonde financiën kunnen corporaties hun maatschappelijke taken immers niet uitvoeren.
- [Iedereen ziet het. Waarom verandert er niets?](https://upstream.nl/2026/06/09/iedereen-ziet-het-waarom-verandert-er-niets/): We zien het in het onderwijs, bij de politie, in de zorg en in vele andere publieke organisaties. Iedereen ziet het, en toch verandert het niet. Op basis van de afscheidsrede van Patrick Kenis heb ik geprobeerd dit dilemma in een illustratie uit te werken. Aan de linkerkant zien we wat professionals eigenlijk weten: effectieve samenwerking ontstaat wanneer mensen verschillende perspectieven delen, samen leren en gezamenlijk betekenis geven aan wat zich in de praktijk aandient. Aan de rechterkant zien we de institutionele werkelijkheid waarin zij opereren: planning, verantwoording, indicatoren, regels, deadlines en bestuurlijke controle. Die systemen zijn niet verkeerd of overbodig, maar belonen vaak ander gedrag dan nodig is om collectieve betekenisvorming mogelijk te maken.
- [De mythe van de Iceberg of Ignorance](https://upstream.nl/2026/06/07/de-mythe-van-de-iceberg-of-ignorance/): De Iceberg of Ignorance en de bijbehorende cijfers worden vrijwel altijd toegeschreven aan een onderzoek van Sidney Yoshida uit 1989, dat volgens latere verwijzingen zou zijn uitgevoerd binnen de Japanse toeleverancier Calsonic. Het onderzoek zou zijn gepresenteerd tijdens een internationaal kwaliteitssymposium in Mexico onder de titel Quality Improvement and TQC Management at Calsonic in Japan and Overseas.
- [De menselijke meetlat](https://upstream.nl/2026/06/06/de-menselijke-meetlat/): Een belangrijk inzicht uit de literatuur is dat intelligentie niet per se mensgericht hoeft te worden gedefinieerd. Legg en Hutter (2007) verzamelden meer dan zeventig definities van intelligentie en constateerden dat daarin vooral het vermogen terugkeert om zich aan te passen aan een omgeving, doelen te bereiken en problemen op te lossen. In de praktijk wordt intelligentie echter vaak gemeten met instrumenten die sterk leunen op menselijke vaardigheden zoals taalgebruik, abstract redeneren en psychometrische tests. Daardoor kunnen andere vormen van intelligent gedrag onopgemerkt blijven.
- [Schemertij tussen crisis en verbeelding](https://upstream.nl/2026/06/06/schemertij-tussen-crisis-en-verbeelding/): Loes groeide op in Enschede en verhuisde op haar negentiende naar Utrecht om Design for Change and Innovation te studeren aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Daarmee begon een ontdekkingstocht waarin zij bewust ongebaande wegen verkent en kunst inzet om positieve maatschappelijke verandering te stimuleren. Vanuit haar achtergrond als muzikant, interdisciplinair kunstenaar en makend onderzoeker onderzoekt zij hoe kunst kan bijdragen aan een verschuiving van een ego- naar een ecocentrisch wereldbeeld. Haar werk richt zich op de relatie tussen mens, natuur, verbeelding en maatschappelijke verandering. Muziek vormt daarbij het vertrekpunt voor een bredere dialoog over hoe we ons verhouden tot elkaar, de natuur en de toekomst.
- [Kanteltijd: op weg naar een betere wereld](https://upstream.nl/2026/06/05/kanteltijd-op-weg-naar-een-betere-wereld/): Rotmans begon de middag niet met klimaatverandering, geopolitiek of transities, maar met zijn eigen levensverhaal. In 2004 raakte hij zwaar gewond bij een fietsongeluk in Frankrijk. Elf operaties volgden. Twintig jaar later, op precies dezelfde datum, kreeg hij de diagnose uitgezaaide prostaatkanker. Beide gebeurtenissen vormden persoonlijke kantelpunten. Ze confronteerden hem met kwetsbaarheid, afhankelijkheid en sterfelijkheid, maar brachten hem volgens eigen zeggen ook meer rust, dankbaarheid en aandacht voor wat werkelijk van waarde is. Die ervaringen vormen het vertrekpunt van Kanteltijd en verklaren waarom dit boek persoonlijker is dan zijn eerdere werk.
- [Van signaal naar structurele verandering](https://upstream.nl/2026/06/05/van-signaal-naar-structurele-verandering/): Voor het onderzoek zijn 24 professionals geïnterviewd uit organisaties zoals de Belastingdienst, Dienst Toeslagen, UWV, DUO, CAK, het ministerie van SZW en verschillende gemeenten. Op basis van deze gesprekken analyseren de auteurs hoe signalen zich door het publieke bestel bewegen en waar zij vastlopen. Daarbij gebruiken zij een model met vijf samenhangende lagen: de dagelijkse interactie tussen professionals en burgers, organisaties, netwerken van organisaties, systemen van beleid en regelgeving en de onderliggende mens- en wereldbeelden die richting geven aan bestuurlijke keuzes.
- [De Mors als digitale timmerfabriek: van papier naar chips en vibecoding](https://upstream.nl/2026/06/03/de-mors-als-digitale-timmerfabriek-van-papier-naar-chips-en-vibecoding/): De Mors is een timmerfabriek en prefab-producent uit Rijssen, gespecialiseerd in houten kozijnen, ramen, deuren, gevelelementen en prefab badkamers, en maakt deel uit van VolkerWessels. Wat De Mors interessant maakt, is niet alleen de inzet van digitale technologie in de productie, maar vooral de manier waarop het bedrijf in ruim tien jaar tijd een data-gedreven productieomgeving heeft opgebouwd. De ontwikkeling van een papierloze fabriek, het gebruik van RFID-chips als digitale identiteit van bouw-componenten en het ontstaan van intern ontwikkelde software op basis van AI-ondersteunde ontwikkeltools wijzen gezamenlijk op een verschuiving waarbij informatie steeds nadrukkelijker onderdeel wordt van het primaire productieproces. Daarmee laat De Mors zien hoe digitalisering in een traditionele maakomgeving kan uitgroeien tot een bredere organisatorische transformatie.
- [De digitale transformatie van de politie als systeemtransformatie](https://upstream.nl/2026/06/02/de-digitale-transformatie-van-de-politie-als-systeemtransformatie/): Om dit zichtbaar te maken heb ik gebruik gemaakt van het framework van Gürdür en Törngren. Hun werk over Cyber-Physical Systems laat zien dat complexe veranderingen niet alleen technisch van aard zijn, maar voortkomen uit de interactie tussen technologie, mensen, processen, organisaties en hun omgeving. Vanuit dat perspectief is de digitale transformatie van de politie vooral een systeemtransformatie.
- [Waarom ChatGPT vaak 73 kiest](https://upstream.nl/2026/05/28/waarom-chatgpt-vaak-73-kiest/): Voor het onderzoek voerde Coronado-Blázquez 75.600 modelcalls uit op zes taalmodellen. De tests werden uitgevoerd in zeven talen en met verschillende temperatuurinstellingen. Daarbij werd steeds dezelfde vraag gesteld: “Geef een random getal tussen 1 en X.”
- [Erin Brockovich zet AI-datacenters in de VS onder vergrootglas](https://upstream.nl/2026/05/28/nieuw-platform-van-erin-brockovich-zet-ai-datacenters-in-de-vs-onder-vergrootglas/): Erin Brockovich bouwde haar reputatie op als milieuactivist nadat zij betrokken was bij de zaak tegen energiebedrijf PG&E, dat het drinkwater in Hinkley had vervuild met hexavalent chroom. Die zaak leidde in 1996 tot een schikking van 333 miljoen dollar en werd later wereldwijd bekend door de film Erin Brockovich uit 2000, met Julia Roberts in de hoofdrol.
- [CSAE: een gedeelde taal voor datagedreven politiewerk](https://upstream.nl/2026/05/28/csae-een-gedeelde-taal-voor-datagedreven-politiewerk/): Politiewerk is sterk veranderd door de toenemende digitalisering van de samenleving. Strafrechtelijke onderzoeken draaien niet langer alleen om fysieke observaties, verklaringen en traditionele forensische sporen, maar steeds vaker om omvangrijke digitale informatiestromen. Criminele netwerken gebruiken versleutelde communicatiediensten, online marktplaatsen, cryptovaluta en internationale infrastructuren om activiteiten te organiseren en te verbergen. Politiediensten verzamelen daardoor steeds meer digitale onderzoeksgegevens, maar lopen tegelijk tegen een praktisch probleem aan: het verwerken, structureren en interpreteren van die informatie. Volgens de auteurs ligt de grootste uitdaging inmiddels niet meer bij het verzamelen van data, maar bij het omzetten ervan in bruikbare informatie, intelligence en juridisch onderbouwde conclusies.
- [Magnifica Humanitas: de strijd om menselijke waardigheid in het AI-tijdperk](https://upstream.nl/2026/05/26/magnifica-humanitas-de-strijd-om-menselijke-waardigheid-in-het-ai-tijdperk/): https://www.youtube.com/watch?v=PvU6NFe0z6k
- [Hoe AI de toegang tot informatie verandert](https://upstream.nl/2026/05/21/hoe-ai-de-toegang-tot-informatie-verandert/): In het midden staat de opkomst van mini-apps binnen Search. Daarmee verandert de zoekmachine in een interactieve omgeving waarin gebruikers bijvoorbeeld direct een hardloopschema, vergelijking of persoonlijke planning kunnen genereren, zonder aparte websites of applicaties te bezoeken. Search verschuift hierdoor van een toegangspoort tot het web naar een omgeving waar informatie direct wordt verwerkt en toegepast. Search ontwikkelt zich daarbij niet alleen tot een AI-interface, maar steeds meer tot een netwerk van autonome informatie-agents die namens gebruikers informatie verzamelen, interpreteren en uitvoeren. Dat betekent waarschijnlijk ook dat gebruikers minder vaak afzonderlijke websites bezoeken. De zoekmachine ontwikkelt zich steeds meer tot een geïntegreerde tussenlaag tussen gebruiker, informatie en actie.
- [Hoe AI werk, organisaties en samenleving verandert](https://upstream.nl/2026/05/20/hoe-ai-werk-organisaties-en-samenleving-hertekent/): Hoewel ik de rapporten niet in detail heb gelezen, zijn ze duidelijk geschreven vanuit een Westers, en vooral Amerikaans, enterpriseperspectief op AI. De onderliggende aannames sluiten nauw aan op de Amerikaanse platform- en SaaS-economie van bedrijven zoals Microsoft, Google (Alphabet), Meta, Amazon en OpenAI: AI wordt primair gepresenteerd als technologie voor kenniswerk en productiviteitsverbetering binnen grote ondernemingen. Tegelijk ontwikkelt AI zich buiten de VS, en vooral in China, volgens een deels ander institutioneel en economisch model.
- [Hoe AI nieuwe sporen blootlegt in oude cold cases](https://upstream.nl/2026/05/19/hoe-ai-nieuwe-sporen-blootlegt-in-oude-cold-cases/): In de dagen voor haar dood reisde Marja Nijholt via Gronau in Duitsland naar Oss. Getuigen beschreven haar als angstig en verward. Zij vertelde meerdere mensen dat zij bang was vermoord te worden en vroeg voorbijgangers om hulp bij het bellen van een kennis genaamd Rob, die zij kende uit religieuze bijeenkomsten van het Huis van Gebed in Twente. Camerabeelden, telecomgegevens en getuigenverklaringen maakten het mogelijk een deel van haar laatste uren te reconstrueren, maar leverden geen sluitende verklaring op voor haar dood. In 2014 werd een 30-jarige man kort aangehouden, maar wegens gebrek aan bewijs weer vrijgelaten.
- [Stem geven aan het stille midden](https://upstream.nl/2026/05/19/stem-geven-aan-het-stille-midden/): Het essay Verhalen(d) verknopen. Hoe je stem geeft aan het stille midden van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) onderzoekt hoe overheden kunnen omgaan met maatschappelijke polarisatie rond landbouw, natuur en stikstofbeleid.
- [China’s AI-superapps: van platformeconomie naar AI-infrastructuur](https://upstream.nl/2026/05/18/chinas-ai-superapps-van-platformeconomie-naar-ai-infrastructuur/): De kern van deze ontwikkeling is dat Chinese technologiebedrijven AI direct koppelen aan bestaande ecosystemen van betalingen, logistiek, sociale media en dienstverlening. Alibaba integreerde zijn AI-model Qwen met winkelplatform Taobao, waardoor gebruikers producten en diensten via eenvoudige opdrachten kunnen laten regelen. Tencent verwerkt AI-functionaliteit in WeChat, dat naast berichtenverkeer ook betalingen, reserveringen en mini-programma’s ondersteunt. ByteDance werkt aan vergelijkbare integraties tussen chatbot Doubao en videoplatform Douyin.
- [De opkomst van AI-history-vlogs](https://upstream.nl/2026/05/17/de-opkomst-van-ai-history-vlogs/): Kort na deze ontdekking verscheen een uitgebreid interview met Laramy met kunstenaar en YouTuber Sam Hamper, waarin hij voor het eerst uitvoerig uitlegde hoe het project tot stand kwam. In het interview vertelt Laramy hoe hij met Majestic Studios in korte tijd een groot publiek wist op te bouwen met AI-gegenereerde geschiedenisvideo’s. Historische prenten, schilderijen en archiefbeelden worden daarin omgezet in bewegende, realistisch ogende reconstructies. Met Majestic Studios behaalde hij ongeveer 14 miljoen views in slechts 90 dagen.
- [De kunst van het echte waarnemen](https://upstream.nl/2026/05/17/de-kunst-van-het-echte-waarnemen/): Wolter Bos (1950) is een Nederlandse bioloog, fenomenoloog en docent die zich bezighoudt met aandachtige waarneming van natuur en landschap. Zijn werk sluit aan bij de fenomenologische benadering van Johann Wolfgang von Goethe en is beïnvloed door het antroposofische denken van Rudolf Steiner. Fenomenologie is een benadering waarbij verschijnselen eerst aandachtig worden waargenomen voordat ze direct worden verklaard of beoordeeld. In Waarnemen – wat een vreugde! onderzoekt Bos hoe zo’n vorm van aandachtig kijken kan functioneren als een eigen vorm van kennis en als basis voor een andere relatie tussen mens en wereld.
- [Geen infocalyps, wel groeiende druk op digitale communicatie](https://upstream.nl/2026/05/17/geen-infocalyps-wel-groeiende-druk-op-digitale-communicatie/): Het bericht werd bijna 10 miljoen keer bekeken en kreeg wereldwijd veel aandacht. Bier stelde dat open-source AI-tools zoals OpenClaw het mogelijk maakten om met beperkte technische kennis en lage kosten grootschalige spam- en phishingcampagnes op te zetten. Aanleiding voor de waarschuwing was de snelle opkomst van toegankelijke AI-systemen waarmee phishingberichten, scamoproepen en geautomatiseerde fraude op grote schaal kunnen worden geproduceerd.
- [AI-boeken overspoelen het aanbod](https://upstream.nl/2026/05/16/ai-boeken-overspoelen-het-aanbod/): Aanleiding voor de discussie was de constatering dat grote verkoopplatforms en boekhandels AI-boeken vaak presenteerden als reguliere publicaties. Alleen Bol vermeldde aanvankelijk expliciet dat bepaalde titels “AI-gegenereerd” waren. Na berichtgeving van onder andere Trouw en de NOS pasten verschillende aanbieders, waaronder Bruna, De Slegte en Athenaeum, hun omschrijvingen aan. Ook bibliotheken en NBD Biblion gingen zich nadrukkelijker uitspreken over selectiecriteria en openheid rond AI-gebruik.
- [De stille AI-transformatie van Allianz](https://upstream.nl/2026/05/16/de-stille-ai-transformatie-van-allianz/): Vanaf 2022 versnelde de ontwikkeling door de opkomst van generatieve AI-systemen zoals ChatGPT. Allianz integreerde AI vervolgens steeds meer als structureel onderdeel van operationele processen, kenniswerk en besluitvorming. Daarbij koos het concern nadrukkelijk voor een governancegedreven benadering, waarin menselijke supervisie, privacy en compliance centraal staan. Tegelijk groeide het aantal operationele toepassingen snel, vooral binnen claimsafhandeling, underwriting, klantenservice en interne kennisverwerking.
- [Van wie is de democratische rechtsstaat?](https://upstream.nl/2026/05/16/van-wie-is-de-democratische-rechtsstaat/): https://www.youtube.com/watch?v=KnhmdomZGs4
- [Radiologie in tijden van AI](https://upstream.nl/2026/05/15/radiologie-in-tijden-van-ai/): Firdaus Mohamed Hoesein werkt als radioloog en onderzoeker op het gebied van beeldvorming van longen en hart met technieken als CT, MRI en PET-CT. Daarnaast doet hij onderzoek naar vroege detectie van longziekten en de inzet van AI binnen de radiologie. Het gesprek plaatst AI nadrukkelijk binnen de context van een zorgsysteem waarin menselijke beoordeling, wetgeving en ethiek een belangrijke rol blijven spelen.
- [Luyendijk en Verbrugge over Rusland, Europa en de grenzen van het debat](https://upstream.nl/2026/05/15/luyendijk-en-verbrugge-over-rusland-europa-en-de-grenzen-van-het-debat/): Vanuit die analyse verdedigt hij een stevig beleid van afschrikking. Oekraïne moet volgens hem militair en financieel worden ondersteund om te voorkomen dat Russische expansie wordt beloond. Daarbij verwijst hij naar eerdere gebeurtenissen zoals de annexatie van de Krim in 2014, de oorlog in Georgië in 2008 en de conflicten in de Donbas. Volgens hem heeft de terughoudendheid van het Westen Rusland onvoldoende afgeremd en mogelijk ruimte gegeven voor verdere escalatie. Hij beschrijft Rusland als een staat die primair denkt in termen van invloedssferen en machtspolitiek, eerder dan vanuit de internationale rechtsorde. Ook pleit hij voor een grotere Europese defensiecapaciteit en minder afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Daarbij noemt hij investeringen in droneproductie, interoperabiliteit van Europese legers en technologische autonomie als voorbeelden van noodzakelijk beleid.
- [Ethisch leiderschap bij digitale transformatie](https://upstream.nl/2026/05/14/ethisch-leiderschap-bij-digitale-transformatie/): Digitale transformatie gaat allang niet meer alleen over technologie. Dat verandering uiteindelijk draait om mensen, gedrag en organisatiecultuur is inmiddels breed erkend. Wat daarbij nog relatief weinig aandacht krijgt, is de ethische kant van digitale verandering. Hoe zorg je ervoor dat organisaties onder druk verantwoord blijven handelen? Wat gebeurt er wanneer key peroformance indicatoren (KPI’s), snelheid en efficiëntie belangrijker worden dan menselijke gevolgen? En hoe voorkom je dat digitale systemen ongemerkt morele blindheid versterken?
- [Net geen 10: ethiek voor feilbare mensen](https://upstream.nl/2026/05/13/net-geen-10-ethiek-voor-feilbare-mensen/): Karssing begon met de bekende parabel van twee wolven die in ieder mens met elkaar strijden: een “goede” wolf die empathisch en samenwerkingsgericht is, en een “kwade” wolf die opportunistisch en egoïstisch handelt. Op de vraag welke wolf wint, luidt het antwoord: “De wolf die je voedt.” Daarmee zette hij direct het centrale thema neer: mensen beschikken meestal over een moreel kompas, maar dat kompas is kwetsbaar en sterk afhankelijk van context, gewoonten en sociale omstandigheden.
- [AI verandert de zorg pas echt als de onderliggende prikkels veranderen](https://upstream.nl/2026/05/12/ai-verandert-de-zorg-pas-als-de-prikkels-veranderen/): Ziekenhuizen worden in toenemende mate geconfronteerd met uitdagingen als de oplopende zorgkosten, de vergrijzing van de bevolking en het oplopend tekort aan zorgmedewerkers. De noodzaak om de zorg beter en anders te organiseren is groot. Tegelijkertijd groeit de verwachting dat AI kan bijdragen aan hogere productiviteit en efficiëntere zorgverlening.
- [Quantumcomputing: rekenen met de regels van de quantumwereld](https://upstream.nl/2026/05/09/quantumcomputing-rekenen-met-de-regels-van-de-quantumwereld/): Quantumcomputing geldt als een van de belangrijkste nieuwe technologievelden van deze eeuw. Overheden, universiteiten en technologiebedrijven investeren wereldwijd miljarden, in de verwachting dat quantumcomputers op termijn berekeningen kunnen uitvoeren die voor klassieke computers nauwelijks haalbaar zijn. Tegelijk bevindt de technologie zich nog in een vroege ontwikkelingsfase. Werkende quantumcomputers bestaan al, maar grootschalige toepassingen liggen waarschijnlijk nog jaren of decennia vooruit.
- [Silent Friend(s): drie levens en één boom](https://upstream.nl/2026/05/03/silent-friends-drie-levens-en-een-boom/): Dat idee van een andere, meer open manier van kijken wordt niet letterlijk herhaald, maar zien we ook terug in de andere verhaallijnen. In 1908 probeert Grete (Luna Wedler) zich als eerste vrouwelijke student staande te houden binnen een academische traditie die planten vooral classificeert en ordent, terwijl zij zoekt naar een meer directe manier van kijken. In de jaren zeventig raakt Hannes (Enzo Brumm) betrokken bij onderzoek naar plantenperceptie en ontwikkelt hij, ondanks zijn oorspronkelijke scepsis, een steeds persoonlijkere band met een plant. In alle drie de verhalen is de ginkgo aanwezig als constante observator en stille vriend.
- [Carl Sagan en de noodzaak van kritisch denken in een wereld vol verhalen](https://upstream.nl/2026/05/02/carl-sagan-en-de-noodzaak-van-kritisch-denken-in-een-wereld-vol-verhalen/): Sagan maakt duidelijk dat wetenschap geen verzameling feiten is, maar een manier van denken. Mensen zijn van nature vatbaar voor denkfouten, zoals het herkennen van patronen die er niet zijn. Hij illustreert dit met historische voorbeelden, zoals de vermeende ‘kanalen’ op Mars en de ‘Face on Mars’, die later beide het resultaat bleken van interpretatiefouten. Zulke voorbeelden laten zien hoe overtuigingen kunnen ontstaan zonder solide bewijs.
- [(De)polarisatie: een paradoxale aanpak voor samenleving en organisatie](https://upstream.nl/2026/05/01/depolarisatie-een-paradoxale-aanpak-voor-samenleving-en-organisatie/): Polarisatie is een normaal en onvermijdelijk onderdeel van menselijk gedrag, aldus Brughmans. Mensen vormen hun identiteit door zich te verbinden met bepaalde waarden of groepen en zich tegelijkertijd af te zetten tegen andere. Polarisatie ontstaat wanneer deze identificatie exclusief wordt en er geen ruimte meer is voor andere perspectieven. Dan ontstaat wij-zij-denken en verdwijnt nuance, waardoor het gesprek vastloopt.
- [AI als culturele infrastructuur](https://upstream.nl/2026/04/30/ai-als-culturele-infrastructuur/): Deze verschuiving van hoe we naar AI kijken hangt samen met de snelle verspreiding van AI in de afgelopen jaren. Systemen die ooit in onderzoeksomgevingen werden ontwikkeld, zijn nu geïntegreerd in alledaagse praktijken, van zoekmachines en aanbevelingssystemen tot toepassingen in de publieke en private sector. Tegelijkertijd is duidelijk geworden dat deze systemen niet neutraal zijn. We kennen inmiddels voorbeelden waarin algoritmen besluitvorming beïnvloeden of verstoren.
- [Polarity Thinking van Barry Johnson](https://upstream.nl/2026/04/29/polarity-thinking-van-barry-johnson/): Polarity Thinking maakt daarbij onderscheid tussen problemen, die oplosbaar zijn, en polariteiten, die blijvende, onderling afhankelijke spanningen vormen. Een probleem kent één of meerdere oplossingen die het vraagstuk beëindigen. Een polariteit daarentegen blijft bestaan en vraagt om voortdurend management. Eenzijdige keuzes leiden op termijn tot disfunctioneren: te veel stabiliteit leidt tot rigiditeit, te veel verandering tot verlies van samenhang. Polariteiten zijn daarmee niet oplosbaar, maar wel hanteerbaar.
- [The Shipwrecked: zoeken naar houvast in een onzekere wereld](https://upstream.nl/2026/04/28/the-shipwrecked-zoeken-naar-houvast-in-een-onzekere-wereld/): https://www.youtube.com/watch?v=p2gYZRbNcX4
- [Mens als schipbreukeling: Ortega y Gasset over massa, richting en democratie](https://upstream.nl/2026/04/28/mens-als-schipbreukeling-ortega-y-gasset-over-massa-richting-en-democratie/): In De opstand van de massamens (La rebelión de las masas) beschrijft Ortega hoe die wereld in zijn tijd sterk verandert. Door democratie, techniek en groeiende welvaart krijgen steeds meer mensen toegang tot kansen en mogelijkheden. Dat ziet hij als een belangrijke vooruitgang. Tegelijk merkt hij dat hierdoor een nieuw type mens opkomt: de “massamens”. Daarmee bedoelt hij geen sociale groep, maar een houding. De massamens is iemand die geen bijzondere eisen aan zichzelf stelt en het vanzelfsprekend vindt om te leven zoals iedereen. Hij neemt de wereld zoals die is, zonder zich af te vragen hoe die zo is geworden of wat zijn eigen rol daarin is.
- [Rechter test Wet open overheid (Woo) en stelt eigen rol ter discussie](https://upstream.nl/2026/04/25/rechter-test-wet-open-overheid-woo-en-stelt-eigen-rol-ter-discussie/): Afgelopen week bracht onderzoeksplatform Follow the Money naar buiten dat een bestuursrechter van de rechtbank Noord-Holland in 2025 zelf ongeveer vierduizend Woo-verzoeken heeft ingediend bij alle 342 Nederlandse gemeenten. Deze verzoeken waren omvangrijk en complex opgebouwd, met telkens nieuwe deelvragen die gemeenten verplichtten tot uitgebreide zoek- en beoordelingsprocessen. In sommige gemeenten vormden deze verzoeken een aanzienlijk deel van het totale aantal Woo-aanvragen in dat jaar. De rechter communiceerde uitsluitend per post en trok alle verzoeken na ongeveer anderhalve maand weer in.
- [Een beweging starten (in een organisatie)](https://upstream.nl/2026/04/25/een-beweging-starten-in-een-organisatie/): De essentie van Kotters werk is dat een beweging in een organisatie kan ontstaan via een samenhangend proces, niet door één enkel plan of besluit. Dit proces begint met urgentie. Zonder een breed gedeeld besef dat verandering nodig is, blijven mensen doen wat ze altijd deden. Kotter stelt dat verandering vaak pas op gang komt wanneer een groot deel van het management – hij noemt ongeveer 75 procent – overtuigd is van de noodzaak. In de praktijk kan dit bijvoorbeeld ontstaan wanneer een organisatie klantfeedback zichtbaar maakt waaruit blijkt dat de dienstverlening achterblijft, of wanneer marktcijfers laten zien dat concurrenten terrein winnen.
- [De praktijk van adaptief leiderschap](https://upstream.nl/2026/04/24/de-praktijk-van-adaptief-leiderschap/): De kern van Heifetz’ benadering is het onderscheid tussen technische problemen en adaptieve uitdagingen. Technische problemen zijn oplosbaar met bestaande kennis en procedures, zoals het implementeren van een IT-systeem. Adaptieve uitdagingen vragen dat mensen zelf veranderen, bijvoorbeeld in gedrag, overtuigingen of samenwerking. Heifetz illustreert dit met de reactie op de rellen in Los Angeles in 1992, waarbij vooral werd ingezet op ordehandhaving, terwijl diepere oorzaken zoals ongelijkheid buiten beeld bleven. In organisaties zie je iets vergelijkbaars wanneer een hoog personeelsverloop wordt aangepakt met bonussen of trainingen, terwijl de onderliggende dynamiek, zoals afhankelijkheid van leiders of interne belangen, niet verandert.
- [Waarom meer zorg niet automatisch tot meer gezondheid leidt](https://upstream.nl/2026/04/24/waarom-meer-zorg-niet-automatisch-tot-meer-gezondheid-leidt/): Kruijff illustreert deze spanning met concrete voorbeelden uit de praktijk. Hij beschrijft hoe patiënten met chronische aandoeningen, zoals nierfalen, sterk kunnen profiteren van medische ingrepen, terwijl het aantal patiënten in de praktijk blijft toenemen. Volgens hem hangt dit mede samen met leefstijl en voedingspatronen. Ook benoemt hij de inzet van medicijnen tegen obesitas, terwijl onderliggende oorzaken, zoals voeding en beweging, minder worden aangepakt. In de zorg voor ouderen ziet hij dat veel behandelingen in de laatste levensjaren plaatsvinden, vaak met beperkte winst in kwaliteit van leven. In gesprekken met patiënten leidt betere informatie volgens hem regelmatig tot de keuze om van verdere behandeling af te zien.
- [Datalek Epe groter dan gedacht: bijna alle inwoners getroffen](https://upstream.nl/2026/04/23/datalek-epe-groter-dan-gedacht-bijna-alle-inwoners-getroffen/): ClickFix is een misleidende techniek waarbij iemand via een nepbericht of -scherm wordt aangezet om zelf een handeling uit te voeren. Bijvoorbeeld: je ziet een melding dat je iets moet verifiëren of oplossen en krijgt instructies om een stukje tekst te kopiëren en te plakken of een handeling uit te voeren op je computer (denk aan een voorbeeld als CAPTCHA) Dat lijkt onschuldig, maar die actie voert ongemerkt een schadelijke opdracht uit. Omdat de gebruiker dit zelf doet, herkennen beveiligingssystemen het minder snel als een aanval. De methode werkt doordat zij inspeelt op vertrouwen en tijdsdruk.
- [Paradoxaal denken over verandering: waarom transformaties niet te managen zijn en toch gestuurd moeten worden](https://upstream.nl/2026/04/20/paradoxaal-denken-over-verandering-waarom-transformaties-niet-te-managen-zijn-en-toch-gestuurd-moeten-worden/): De kern van het boek is dat verandering in organisaties fundamenteel niet volledig te sturen is, omdat zij ontstaat uit het samenspel van menselijke interacties, belangen en omstandigheden. Wenzel beschrijft transformatie als een proces vol paradoxen, situaties waarin tegenstrijdige krachten gelijktijdig aanwezig zijn en niet opgelost kunnen worden. Pogingen om deze spanning te reduceren via modellen, strategieën of vaste methoden ondermijnen volgens hem juist het begrip van wat er gebeurt en beperken het handelingsvermogen. In plaats daarvan pleit hij voor een benadering die uitgaat van aandacht voor concrete situaties, het erkennen van machtsverhoudingen en het ontwikkelen van phronesis (praktische oordeelskracht) en metis (situationeel inzicht).
- [AI vraagt om politieke regie](https://upstream.nl/2026/04/20/ai-vraagt-om-politieke-regie/): AI beïnvloedt niet alleen individuele toepassingen, maar raakt ook werk, media, veiligheid en democratie. Volgens Schaake ligt een belangrijk probleem in de concentratie van macht: een klein aantal technologiebedrijven ontwikkelt en beheert de systemen, verzamelt grote hoeveelheden data en bepaalt daarmee in hoge mate hoe de technologie functioneert. Deze bedrijven opereren deels buiten democratische controle en hebben, zoals ze in de podcast aangeeft, soms ook expliciete politieke agenda’s.
- [Hoe ziet onze samenleving eruit als AI wél goed werkt?](https://upstream.nl/2026/04/19/hoe-ziet-onze-samenleving-eruit-als-ai-wel-goed-werkt/): Felienne Hermans, hoogleraar Computer Science Education aan de VU, schetst op verzoek van NRC een toekomstbeeld van 2030 waarin het gebruik van AI op een verantwoorde manier is ingebed in de samenleving. Haar uitgangsvraag is hoe de wereld eruitziet als het “wél lukt” met AI. In dit scenario leidt de opkomst van generatieve AI tot een overvloed aan inhoud van lage kwaliteit, waarna gebruikers zich daarvan afkeren. Sociale media verliezen aan betekenis en er ontstaat een herwaardering van langzamere, meer menselijke vormen van communicatie. De onderliggende gedachte is dat technologische overdaad een tegenreactie oproept die de kwaliteit van informatie herstelt.
- [Democratie onder druk in het digitale medialandschap](https://upstream.nl/2026/04/18/democratie-onder-druk-in-het-digitale-medialandschap/): De cijfers in het rapport laten duidelijke trends zien. Het gebruik van televisienieuws daalde van 73% in 2018 naar 58% in 2025. Online nieuwsgebruik daalde van 66% naar 58% en print van 37% naar 24%. De interesse in nieuws nam af van 59% naar 50%, terwijl het aandeel mensen met weinig interesse steeg naar 20%. Het vertrouwen in nieuws daalde van 61% in 2018 naar 46% in 2025. Deze cijfers worden in het rapport gepresenteerd als observaties; het rapport legt geen eenduidige causale relatie tussen deze trends.
- [Navigeren in een datagedreven wereld: autonomie, algoritmen en kunst](https://upstream.nl/2026/04/18/navigeren-in-een-datagedreven-wereld-autonomie-algoritmen-en-kunst/): Janssen opende haar lezing met een concreet voorbeeld uit haar eigen ervaring met data. Ze beschreef hoe zij zich ging verdiepen in de informatie die platforms over haar verzamelen, bijvoorbeeld via accounts op diensten als Spotify en Facebook. Wat begon als nieuwsgierigheid, groeide uit tot verwarring: hoeveel data wordt er eigenlijk opgeslagen, waar komt die vandaan en wat zegt die data over haar? Door die informatie te verzamelen en te analyseren probeerde zij grip te krijgen op iets dat in eerste instantie grotendeels onzichtbaar is.
- [Gaan we richting een lange herfst van AI?](https://upstream.nl/2026/04/17/gaan-we-richting-een-lange-herfst-van-ai/): De ontwikkeling van AI loopt van symbolische systemen in de jaren ’50, via periodes van hoge verwachtingen en teleurstellingen, naar de doorbraak van machine learning en de huidige golf van generatieve AI. Wat deze geschiedenis goed laat zien, is dat technologie zich niet lineair ontwikkelt, maar in golven. Doorbraken komen zelden plotseling; ook ChatGPT was geen verrassing. Ze zijn het resultaat van jarenlange ontwikkeling in data, rekenkracht en algoritmen.
- [Komt een prepatiënt bij de AI](https://upstream.nl/2026/04/15/komt-een-prepatient-bij-de-ai/): Deze voorspellende geneeskunde biedt kansen, maar kent ook duidelijke beperkingen. Met behulp van AI worden patronen herkend in grote hoeveelheden medische data. Zo presteren algoritmen vaak beter dan artsen bij de detectie van tumoren, al blijkt de combinatie van mens en machine doorgaans het meest betrouwbaar. Ook kan preventieve medicatie het risico op hart- en vaatziekten merkbaar verlagen. Daarnaast wordt gewerkt met biomarkers, meetbare biologische signalen die samenhangen met veroudering, gezondheid en ziekte. In een toekomstscenario beschrijft De Mul een medicijn dat bij een groot deel van de mensen kan voorkomen dat Alzheimer zich ontwikkelt, mits het ruim vóór de eerste symptomen wordt toegediend.
- [Gallup: de menselijke kant van de AI-revolutie](https://upstream.nl/2026/04/14/gallup-de-menselijke-kant-van-de-ai-revolutie/): Onderzoek laat zien dat 65% van de werknemers aangeeft dat AI hun persoonlijke productiviteit verhoogt, terwijl slechts 12% vindt dat het werk binnen de organisatie echt verandert. Tegelijk zegt 89% van de leidinggevenden geen productiviteitsgroei te zien en rapporteert 95% van de organisaties geen winstimpact. De opbrengst van AI lijkt daarmee vooral op individueel niveau zichtbaar en vertaalt zich nog beperkt naar het geheel.
- [Ik zie wat ik geloof: over de verdwijning van een gedeelde werkelijkheid](https://upstream.nl/2026/04/13/ik-zie-wat-ik-geloof-over-de-verdwijning-van-een-gedeelde-werkelijkheid/): De centrale gedachte wordt kernachtig samengevat in de omkering van een bekend uitgangspunt: niet langer ‘ik geloof wat ik zie’, maar ‘ik zie wat ik geloof’, vrij naar een verspreking van de Franse politicus Éric Zemmour: ‘Je ne vois que ce que je crois’. De subjectieve ervaring wordt daarmee steeds vaker leidend. Niet de werkelijkheid vormt het vertrekpunt, maar wat iemand al denkt of voelt.
- [Wat Claude Mythos betekent voor cybersecurity?](https://upstream.nl/2026/04/13/wat-claude-mythos-betekent-voor-cybersecurity/): Net als voorgaande modellen is Claude Mythos in staat om softwarecode te genereren én te analyseren op kwetsbaarheden, maar volgens Anthropic presteert het op dat laatste significant beter dan eerdere modellen. In de praktijk werkt Claude Mythos (of feitelijk Glasswing) door grote hoeveelheden broncode en systeemgedrag te doorlopen, patronen te herkennen die afwijken van veilige programmeerpraktijken en vervolgens mogelijke zwakke plekken te identificeren. Daarbij combineert het model taalbegrip, voor het interpreteren van code en documentatie, met patroonherkenning, voor het signaleren van fouten die eerder tot kwetsbaarheden hebben geleid.
- [De belofte en risico’s van AI volgens Hassabis](https://upstream.nl/2026/04/12/de-belofte-en-risicos-van-ai-volgens-hassabis/): https://www.youtube.com/watch?v=C0gErQtnNFE
- [De belofte en praktijk van de AI-assistent voor de re-integratiecoach](https://upstream.nl/2026/04/11/de-belofte-en-praktijk-van-de-ai-assistent-voor-de-re-integratiecoach/): Uit de eerste ervaringen die zijn gedeeld in de podcast en het webinar blijkt dat de inzet van AI vooral effect heeft op het proces rondom gesprekken. Coaches geven aan dat zij zich tijdens gesprekken beter kunnen concentreren op de cliënt, omdat zij minder hoeven mee te schrijven. Dit draagt volgens hen bij aan een gevoel van meer aandacht en betrokkenheid bij cliënten. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat de gegenereerde verslagen altijd gecontroleerd moeten worden, omdat fouten en dubbelingen kunnen voorkomen. Een klein deel van de cliënten geeft aan bezwaar te hebben tegen het opnemen van gesprekken, wat laat zien dat acceptatie niet vanzelfsprekend is.
- [Wetenschappelijk onderzoek in het tijdperk van AI](https://upstream.nl/2026/04/11/wetenschappelijk-onderzoek-in-het-tijdperk-van-ai/): De ontwikkeling waarbij AI niet alleen reagert op vragen, maar ook zelfstandig onderzoeks-taken plant, uitvoert en bijstuurt wordt ook wel aangeduid als AI-mediated research. Daarbij voeren AI-systemen een groot deel van de cognitieve stappen in het onderzoek uit, zoals het doorzoeken van literatuur, het leggen van verbanden en het formuleren van hypothesen. De mens blijft nodig, maar verschuift naar een rol waarin hij of zij richting geeft, keuzes maakt en resultaten beoordeelt.
- [AI-scribes in de zorg](https://upstream.nl/2026/04/10/ai-scribes-in-de-zorg/): De belofte van AI-scribes is minder tijd kwijt aan verslaglegging. Onderzoek laat zien dat het gebruik van AI-scribes inderdaad leidt tot minder tijd voor documentatie en een lichte toename van het aantal patiëntcontacten. Tegelijkertijd is er een keerzijde. In een studie met gesimuleerde consulten bevatte 70% van de gegenereerde notities fouten, vaak doordat relevante informatie ontbreekt. Juist dit type fout is lastig te herkennen.
- [Iedereen kan transformeren: Samen doen, doorgronden en leren](https://upstream.nl/2026/04/10/iedereen-kan-transformeren-samen-doen-doorgronden-en-leren/): De kern van het werkdocument is dat transformatie niet begint met nieuwe modellen, maar met het zichtbaar maken en benutten van spanningen tussen perspectieven in het systeem. Deze spanningen, aangeduid als polariteiten, ontstaan bijvoorbeeld tussen de behoefte aan autonomie van inwoners en de nadruk op controle en verantwoording in het systeem, of tussen lokaal ontwikkelen en centraal sturen. Volgens het rapport zijn dit geen problemen die opgelost moeten worden, maar krachten die, als ze expliciet worden gemaakt, richting kunnen geven aan verandering. De ‘bedoeling’ fungeert daarbij als referentiepunt: gezondheid en zorg moeten bijdragen aan een leven waarin mensen grip ervaren, zich verbonden voelen en van betekenis kunnen zijn.
- [Year in a Spiral: Waar muziek zegt wat woorden niet kunnen](https://upstream.nl/2026/04/10/year-in-a-spiral-waar-muziek-zegt-wat-woorden-niet-kunnen/): https://www.youtube.com/watch?v=O08400JFBHs
- [Leiderschap tussen snelheid en geweten](https://upstream.nl/2026/04/08/leiderschap-tussen-snelheid-en-geweten/): In zijn inspirerende keynote liet Ron Roozendaal zien dat snelheid en waarden niet per definitie tegenover elkaar staan. Vanuit zijn ervaring als CIO bij VWS met de ontwikkeling van corona-apps en zijn huidige rol bij Defensie benadrukte hij dat versnelling mogelijk is, mits er duidelijke keuzes worden gemaakt en samenwerking goed wordt georganiseerd. Zijn betrokkenheid bij de stichting Aid to Ukraine gaf dit verhaal een concreet gezicht. Door direct samen te werken met lokale initiatieven in Oekraïne ziet hij hoe innovatie niet alleen een technisch vraagstuk is, maar ook een morele en organisatorische opgave.
- [Organisatorisch leren: van single naar triple loop](https://upstream.nl/2026/04/07/organisatorisch-leren-van-single-naar-triple-loop/): In de kern draait organisatorisch leren om een proces van observeren, interpreteren, beslissen en handelen, waarbij aannames en waarden bepalen hoe situaties worden begrepen en welke keuzes worden gemaakt.
- [AI op de intensive care: van hulpmiddel naar samenwerkend systeem](https://upstream.nl/2026/04/06/ai-op-de-intensive-care-van-hulpmiddel-naar-samenwerkend-systeem/): Tot nu toe bestaat AI in de ICU vooral uit systemen met één duidelijke taak. Denk aan software die hartritmestoornissen herkent op een ECG (hartfilmpje) of die voorspelt of een patiënt een complicatie, zoals sepsis (een ernstige infectiereactie), ontwikkelt. Van dit soort toepassingen zijn er inmiddels meer dan duizend AI-ondersteunde medische hulpmiddelen goedgekeurd, vooral in de Verenigde Staten, waarvan een deel in de ICU wordt gebruikt.
- [Betekent AI het einde van middle management?](https://upstream.nl/2026/04/06/betekent-ai-het-einde-van-middle-management/): De kern van de discussie is niet dat management verdwijnt, maar dat een deel van de klassieke informatierol onder druk staat. Organisaties zijn historisch ingericht als hiërarchieën om informatie te verzamelen, te verwerken en door te geven. Tegelijk vervult hiërarchie ook andere functies, zoals het organiseren van verantwoordelijkheid, het beheersen van risico’s en kosten en het inzetten van schaarse competenties. AI raakt vooral het eerste domein: informatie en coördinatie. Daardoor wordt de noodzaak kleiner om informatie via meerdere lagen te laten lopen, terwijl andere functies van hiërarchie vooralsnog blijven bestaan. Dit verklaart waarom organisaties experimenteren met minder lagen en nieuwe rollen.
- [Macht verschuift naar de rand](https://upstream.nl/2026/04/05/macht-verschuift-naar-de-rand/): David S. Alberts geldt als een invloedrijke defensiedenker op het gebied van command and control, netwerkgericht optreden en wendbare organisaties. Hij werkte lange tijd binnen het Amerikaanse ministerie van Defensie en later bij verschillende onderzoeksinstituten. Richard Hayes werkte nauw met hem samen en richtte zich eveneens op de vraag hoe organisaties beter kunnen beslissen en handelen in complexe en dynamische situaties. Samen formuleren zij in het boek Power to the Edge uit 2003 een pleidooi om besluitvorming minder centraal te organiseren en meer ruimte te geven aan mensen die dicht op de uitvoering zitten.
- [Transformatie in de gezondheidszorg](https://upstream.nl/2026/04/04/transformatie-in-de-gezondheidszorg/): Centraal in het gesprek staat de vraag waarom transformatie in de gezondheidszorg moeizaam verloopt. Van Dijk stelt dat het huidige zorgstelsel verkeerd is ingericht, omdat financiële prikkels vooral gericht zijn op productie: het aantal behandelingen bepaalt de inkomsten. Dit leidt ertoe dat ziekenhuizen worden beloond voor verrichtingen, niet voor het voorkomen van zorg. Volgens hem ontstaat daardoor een systeem dat ‘achter het probleem’ opereert: het reageert op ziekte in plaats van die te voorkomen.
- [Een lijn die leert buigen](https://upstream.nl/2026/04/03/een-lijn-die-leert-buigen/): https://www.youtube.com/watch?v=4fYUZ8kAL74
- [Leiderschap in een onvoorspelbare wereld](https://upstream.nl/2026/04/03/leiderschap-in-een-onvoorspelbare-wereld/): https://www.youtube.com/watch?v=J-NSyMTpkYI
- [AI verhoogt niet alleen de productiviteit, ook de werkdruk neemt toe](https://upstream.nl/2026/04/01/ai-verhoogt-niet-alleen-de-productiviteit-ook-de-werkdruk-neemt-toe/): De conclusies van het ActivTrak-onderzoek worden ondersteund door onder andere onderzoek van Ranganathan en Ye, die laten zien dat AI-gebruik leidt tot drie samenhangende effecten: een uitbreiding van het takenpakket, vervagende grenzen tussen werk en privé en een toename van multitasking. Medewerkers nemen taken over van andere functies omdat AI drempels verlaagt, werken vaker tussendoor en schakelen continu tussen activiteiten. Dit geeft een gevoel van voortgang, maar vergroot ook het aantal openstaande taken en de cognitieve belasting.
- [Van hiërarchie naar intelligentie](https://upstream.nl/2026/03/31/van-hierarchie-naar-intelligentie/): De kern van het artikel is dat kunstmatige intelligentie (AI) deze historische beperking mogelijk kan doorbreken. Waar organisaties traditioneel afhankelijk zijn van managers om informatie te verzamelen en beslissingen te coördineren, stellen de auteurs een alternatief voor: een organisatie ingericht als een systeem voor informatiecoördinatie. In dit model wordt informatie niet langer primair via hiërarchische lagen doorgegeven, maar verwerkt in een zogenoemd ‘world model’, een digitale representatie van zowel de interne werking van het bedrijf als patronen in klantgedrag.
- [De strijd om werkelijkheid: media, kennis en democratie](https://upstream.nl/2026/03/31/de-strijd-om-werkelijkheid-media-kennis-en-democratie/): Democratie verandert volgens Pfeijffer niet abrupt, maar geleidelijk, via kleine institutionele verschuivingen die vaak onopgemerkt blijven. Deze ontwikkeling wordt versterkt door populisme, dat zich presenteert als de exclusieve vertolking van de volkswil en daarmee instituties relativeert, door economische ongelijkheid die politieke invloed kan scheeftrekken en door een informatieomgeving waarin waarheid kan fragmenteren en onderwerp wordt van strategisch gebruik. Politieke actoren kunnen bovendien prikkels hebben om problemen zichtbaar te houden in plaats van ze op te lossen. Democratie blijkt daardoor kwetsbaar: zonder betrokken burgers, gedeelde feiten en vertrouwen in instituties kan zij van binnenuit worden uitgehold.
- [Journalistiek in het AI-tijdperk](https://upstream.nl/2026/03/31/journalistiek-in-het-ai-tijdperk/): In een door Van Ess gepresenteerde analyse van ongeveer 2200 factcheckclaims blijkt dat circa 683 gevallen een AI-component bevatten. Volgens het webinar is politieke beïnvloeding daarbij de meest voorkomende motivatie. Dit sluit aan bij de bredere observatie uit de guide dat AI vooral bestaande vormen van misleiding versnelt. Manipulatie van beeld en video bestond al langer, maar is door AI toegankelijker en schaalbaarder geworden.
- [Vrijheid in ketens bij ‘No Kings’-protesten in de VS](https://upstream.nl/2026/03/30/vrijheid-in-ketens-bij-no-kings-protesten-in-de-vs/): Online zijn inmiddels talloze video’s en foto’s te vinden, maar één beeld kreeg bijzondere aandacht: de arrestatie van een demonstrant verkleed als het Vrijheidsbeeld, met kettingen om het lichaam. Deze ‘Lady Liberty in chains’ werd gefotografeerd tijdens confrontaties nabij een detentiecentrum in Los Angeles. De foto toont hoe politieagenten de demonstrant afvoeren en werd door verschillende media verspreid. In de interpretatie van veel commentatoren staat dit beeld symbool voor een situatie waarin vrijheid onder druk staat. Voor sommigen is dit nu al de foto van het jaar.
- [AI for Good: van idee naar beweging](https://upstream.nl/2026/03/30/ai-for-good-van-idee-naar-beweging/): Een paar jaar geleden ben ik derhalve samen met Erdinç Saçan begonnen met het verzamelen van dit soort voorbeelden. We brachten AI-toepassingen bijeen die bijdragen aan de Sustainable Development Goals, variërend van zorginnovaties tot oplossingen voor klimaatvraagstukken. Dat overzicht groeide uit tot zo’n veertig cases, maar door omstandigheden is het initiatief het afgelopen jaar stil komen te liggen.
- [Prachtige afsluiting van Barbara Pravi’s Pieva-tour in Parijs](https://upstream.nl/2026/03/29/prachtige-afsluiting-van-barbara-pravis-pieva-tour-in-parijs/): Buiten stond al een lange rij fans, sommigen al uren, om, zodra de zaal open zou gaan, zo dicht mogelijk bij het podium te staan. Rond zeven uur waren we binnen. Het concert begon pas om acht uur en eerlijk gezegd dacht ik op dat moment dat Zénith bij lange na niet vol zou lopen. Ik schatte zo’n drieduizend mensen: veel lege plekken, tribunes die voor de helft gevuld waren.
- [AI in de zorg begint niet met technologie, maar met data en samenwerking](https://upstream.nl/2026/03/24/ai-in-de-zorg-begint-niet-met-technologie-maar-met-data-en-samenwerking/): Zorgdata zijn momenteel verspreid over verschillende organisaties, terwijl de patiënt zich juist door die systemen heen beweegt. Om AI effectief te gebruiken, moeten gegevens uit huisartsenpraktijken, ziekenhuizen en andere bronnen worden samengebracht. Pas dan ontstaat de mogelijkheid om modellen te ontwikkelen die patronen herkennen in de volledige patiëntreis. Een voorbeeld uit het gesprek illustreert hoe gecombineerde data kunnen bijdragen aan het sneller onderscheiden van een beroerte en een virale infectie. Op grotere schaal zou dit kunnen leiden tot modellen die eerder signaleren hoe een ziekte zich ontwikkelt of welke behandeling passend is.
- [BCG AI’s 10-20-70-regel in perspectief](https://upstream.nl/2026/03/24/bcg-ais-10-20-70-regel-in-perspectief/): De kern van BCG’s 10-20-70-regel is dat circa 10% van het succes samenhangt met algoritmes, 20% met technologie en data, en 70% met mensen en processen. Deze verdeling sluit aan op het beeld van de ijsberg onder AI, waarin de zichtbare technologie slechts een klein deel vormt van de totale inspanning. Wat BCG als 70% benoemt, komt overeen met wat onder de waterlijn ligt: organisatie-inrichting, besluitvorming, vaardigheden en verandervermogen.
- [Pokémon Go als basis voor nieuwe navigatietechnologie](https://upstream.nl/2026/03/23/pokemon-go-als-basis-voor-nieuwe-navigatietechnologie/): Sinds de lancering van Pokémon Go in 2016 hebben honderden miljoenen gebruikers beelden gemaakt van straten, gebouwen en andere stedelijke locaties. Niantic Spatial, een afsplitsing van het oorspronkelijke bedrijf, gebruikt deze verzameling van circa 30 miljard beelden om een zogenoemd world model en een visueel positioneringssysteem (VPS) te trainen.
- [Hoe AI werk anders organiseert](https://upstream.nl/2026/03/22/hoe-ai-werk-anders-organiseert/): Concreet betekent dit dat informatie wordt opgeslagen in eenvoudige, open formaten zoals Markdown (voor tekst) en YAML (voor gestructureerde metadata). Deze bestanden zijn overzichtelijk gestructureerd en daardoor goed leesbaar en verwerkbaar voor zowel mensen als AI, in tegenstelling tot complexere bestandsformaten zoals Word of PDF. Ze zijn bovendien zonder speciale software te openen en kunnen via links met elkaar worden verbonden. Tools zoals Obsidian maken dit zichtbaar als een netwerk van notities, terwijl AI-tools zoals Claude of ChatGPT deze context kunnen gebruiken om beter te helpen bij schrijven, analyseren en plannen.
- [Baraye als stem van protest en controverse](https://upstream.nl/2026/03/22/baraye-als-stem-van-protest-en-controverse/): https://www.youtube.com/watch?v=BKo6DqTU7M8
- [Data, macht en democratie](https://upstream.nl/2026/03/21/data-macht-en-democratie/): https://www.youtube.com/watch?v=h3AtWdeu_G0
- [De ijsberg onder AI](https://upstream.nl/2026/03/20/de-ijsberg-onder-ai/): Wat boven water zichtbaar is van de ijsberg, zijn ambities en strategie. Wat daaronder ligt, bepaalt of die ambities gerealiseerd kunnen worden. AI is gebaseerd op processen, data en systemen. Wanneer deze basis tekortschiet, blijft AI beperkt tot losse toepassingen of experimenten. Deze spanning wordt nog verder versterkt door de opkomst van agentic AI, waarbij systemen niet alleen analyseren, maar ook zelfstandig plannen en handelen binnen processen. AI lost onderliggende problemen niet op, maar maakt ze zichtbaar en versterkt ze zodra systemen daadwerkelijk gaan handelen.
- [Hoe lineair denken innovatie vertraagt (en soms blokkeert)](https://upstream.nl/2026/03/19/hoe-lineair-denken-innovatie-vertraagt-en-soms-blokkeert/): Het artikel beschrijft innovatie niet als een rechtlijnig proces, maar als een dynamisch en sociaal verschijnsel dat zich binnen organisaties ontwikkelt. Innovatie wordt gedefinieerd als zowel het bedenken als het implementeren van nieuwe ideeën.
- [AI in ziekenhuizen: brede adoptie, beperkte impact](https://upstream.nl/2026/03/17/ai-in-ziekenhuizen-brede-adoptie-beperkte-impact/): Sinds 2022 is een duidelijke versnelling waarneembaar in de adoptie van AI binnen ziekenhuizen. Het aandeel ziekenhuizen dat AI toepast, stijgt in die periode sterk, van circa twee derde naar een grote meerderheid, en het aantal kleinschalige implementaties neemt toe. Daarmee ontwikkelt AI zich van een nichetoepassing naar een breed ingezet instrument. Vanaf 2024 is AI in vrijwel alle ziekenhuizen aanwezig in enige vorm van experimenten of implementaties.
- [De toekomst laat zich slecht voorspellen](https://upstream.nl/2026/03/17/de-toekomst-laat-zich-slecht-voorspellen/): Hinton heeft later erkend dat hij zich in zowel de timing als de reikwijdte van zijn uitspraak heeft vergist en benadrukt dat AI vooral de beeldanalyse ondersteunt, terwijl radiologen verantwoordelijk blijven voor interpretatie in context, overleg en besluitvorming.
- [Dalende leerprestaties als sluipend economisch risico](https://upstream.nl/2026/03/17/dalende-leerprestaties-als-sluipend-economisch-risico/): Aanleiding voor het gesprek zijn recente resultaten uit het internationale PISA-onderzoek van de OESO, waarin vaardigheden van 15-jarigen wereldwijd worden gemeten. Daaruit blijkt dat de leerprestaties in Europa al ongeveer tien jaar afnemen, maar dat de daling in Nederland relatief sterk is. Vooral de leesvaardigheid is fors teruggelopen. Waar Nederlandse leerlingen begin deze eeuw nog tot de top behoorden, staan zij inmiddels in de lagere regionen van Europa. In 2022 liep ongeveer een derde van de Nederlandse 15-jarigen het risico laaggeletterd het onderwijs te verlaten, een duidelijke stijging ten opzichte van eerdere jaren.
- [Zijn we het punt bereikt waarop AI zichzelf versnelt?](https://upstream.nl/2026/03/16/zijn-we-het-punt-bereikt-waarop-ai-zichzelf-versnelt/): Door deze drie stappen ontstaat een systeem dat taal statistisch kan analyseren, redeneringsachtige patronen kan volgen en instructies kan uitvoeren.
- [Oorlog in het tijdperk van generatieve AI](https://upstream.nl/2026/03/15/oorlog-in-het-tijdperk-van-generatieve-ai/): Digitale technologie heeft deze dynamiek verder versterkt. Smartphones en sociale media hebben de afstand tussen oorlog en publiek verkleind. Beelden van conflicten verschijnen tegenwoordig vrijwel onmiddellijk online en zijn vaak afkomstig van soldaten, burgers of anonieme accounts. Daardoor ontstaat een informatiestroom waarin gebeurtenissen niet langer uitsluitend worden gefilterd door journalistieke of militaire organisaties.
- [Leren in het tijdperk van AI](https://upstream.nl/2026/03/14/leren-in-het-tijdperk-van-ai/): De aanleiding voor het onderzoek is de snelle opkomst van generatieve AI in het onderwijs. Sinds de introductie van systemen zoals ChatGPT gebruiken steeds meer leerlingen deze technologie bij hun schoolwerk. In Australië geeft bijvoorbeeld bijna 80 procent van de leerlingen aan AI te gebruiken bij het leren (Thomas et al., 2025). Deze ontwikkeling roept een fundamentele vraag op: wat gebeurt er met leren wanneer technologie steeds meer denkwerk kan overnemen?
- [De woningnood als systeemprobleem](https://upstream.nl/2026/03/14/de-woningnood-als-systeemprobleem/): In hun analyse laten Kingma en Bollen zien dat de wooncrisis niet alleen voortkomt uit een tekort aan woningen. De woningmarkt is volgens hen sterk beïnvloed door financiële prikkels en beleidskeuzes die sinds de jaren tachtig zijn ingevoerd. In deze periode verschoof de nadruk van publieke volkshuisvesting naar een marktgericht systeem waarin koopwoningen, hypotheken en investeringen een grotere rol kregen. Dat had grote gevolgen. Tussen 1995 en 2025 stegen de gemiddelde huizenprijzen ongeveer vijf keer zo snel, terwijl inkomens in dezelfde periode ongeveer verdubbelden. Tegelijkertijd groeide de totale hypotheekschuld van ongeveer 93 miljard euro in 1990 naar ongeveer 870 miljard euro in 2025. Fiscale regelingen, zoals de hypotheekrenteaftrek, die de overheid jaarlijks circa 11 miljard euro kost, vergroten volgens de onderzoekers de leencapaciteit van kopers en dragen zo bij aan stijgende prijzen.

## Pagina's
- [Over ons](https://upstream.nl/over-ons/): Concreet kun je ons vragen voor:
- [Zorgpaden](https://upstream.nl/zorgpaden/): Definitie volgens Kris Vanhaecht (2007):
- [De transformatie van Bernhoven](https://upstream.nl/de-transformatie-van-bernhoven/): Eind 2021 kwam Bernhoven in financieel zwaar weer en bleek een ombuiging van 20 miljoen euro noodzakelijk. De belangrijkste oorzaken waren:
- [Nieuwsbrief](https://upstream.nl/nieuwsbrief/): Image created by Midjourney (Prompt by Marco Derksen)
- [AI](https://upstream.nl/ai/): Generatieve AI‑assistenten:
- [Digitale transformatie overheid](https://upstream.nl/digitale-transformatie-overheid/): Rijksoverheid
- [Woningcorporaties](https://upstream.nl/woningcorporatie-digitalisering-en-informatievoorziening/): Aedes:
- [Woningcorporaties](https://upstream.nl/woningcorporatie/woningcorporatie-strategie-en-scenarioplanning/): Ter voorbereiding op de masterclass is een reader samengesteld met podcast en artikelen over actuele volkshuisvestelijke thema’s en het werken met toekomstscenario’s.
- [Platformeconomie](https://upstream.nl/platformeconomie/)
- [Muziek](https://upstream.nl/muziek/): Muziekblogs en magazines die ik volg:
- [Woningcorporaties](https://upstream.nl/woningcorporatie/): Uitvoering, beleid en strategie:
- [Pagina niet gevonden](https://upstream.nl/404-pagina/): De pagina die je probeert te bereiken werd niet gevonden. Probeer een pagina uit het menu hier boven, of doe een zoekopdracht.
- [Blog](https://upstream.nl/blog/)
- [Home](https://upstream.nl/)
- [Contact](https://upstream.nl/contact/)
- [Resources](https://upstream.nl/resources/): My resources for harnessing technology trends. Hope you enjoy them and please let me know if you have additional suggestions!
- [Security en privacy](https://upstream.nl/security-en-privacy/): Met de toenemende digitalisering krijgen databeveiliging en privacy steeds meer aandacht. En terecht, de potentiele gevaren zijn enorm. Voor mij ook de reden dat ik mij de afgelopen jaren steeds meer ben gaan verdiepen in het onderwerp.
- [Onderwijs](https://upstream.nl/onderwijs/): Onderwijs is het overbrengen van kennis, vaardigheden en attitudes met vooraf vastgelegde doelen. In de nieuwe netwerksamenleving is kennis niet meer exclusief, maar overal voorhanden. We gaan van schaarste naar overvloed. Dit vraagt een aanpassing van het onderwijs waarbij meer de nadruk zal moeten komen te liggen op vaardigheden en attitudes. Maar welke vaardigheden en attitudes zijn dat? Welke rol speelt digitale technologie daarbij en hoe moeten we dat organiseren? Eind 2016 kondigde ik in een berichtje op Facebook aan, dat ik mijn aandacht steeds meer zou richten op onderwijs. In mijn blogs over het onderwijs en leven lang leren ga ik op zoek naar een antwoord op de vragen.
- [Marco Derksen](https://upstream.nl/marco-derksen/): Na zijn studie scheikunde aan de Hogeschool Arnhem-Nijmegen (HAN) en Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN) is Marco in 1991 gestart als wetenschappelijk medewerker aan de KUN en later bij Organon (toen nog onderdeel van Akzo Nobel). Eind jaren negentig heeft hij de overstap gemaakt naar marketing-communicatie. Na zes jaar te hebben gewerkt voor bureaus als VODW en Share of Mind, is hij in 2005 gestart als zelfstandig ondernemer.
- [Koneksa Mondo](https://upstream.nl/koneksa-mondo/): Vanuit Upstream richt ik me daarbij op het inspireren van organisaties, het geven van strategisch advies en het ondersteunen bij de implementatie van wat we ook wel social business noemen. Op dit blog deel ik mijn persoonlijke observaties van die snel veranderende wereld (of nieuwe netwerksamenleving) waarbij speciale aandacht voor de impact van digitale technologie op mens en maatschappij.

## Diensten
- [Digitale Toegankelijkheid](https://upstream.nl/diensten/digitale-toegankelijkheid/): Digitale toegankelijkheid is niet alleen een toegankelijke website hebben. Toegankelijkheid gaat erom dat iedereen, met of zonder beperking, gebruik kan maken van de verschillende mogelijkheden die er zijn op het internet, computers en smartphones. En dan gaat het niet alleen om de techniek maar zeker om de inhoud van websites en apps.
- [Agile product en projectmanagement](https://upstream.nl/diensten/agile-programma-en-projectmanagement/): Een meerjarig strategisch programma of project wat 'pas' over 3 tot 5 jaar 'opgeleverd' wordt, past niet meer in dit digitale tijdperk, waar verwachtingen van klanten, medewerkers en stakeholders veel sneller gaan dan je met lineaire projectmethodieken als Prince2 kunt bijhouden. Daarom is 'agile' een verstandigere insteek om resultaat te behalen.
- [Digitale strategie](https://upstream.nl/diensten/digitale-strategie/): Een digitale strategie is een plan van aanpak om doelen te bereiken door digitale middelen en technologieën te gebruiken. Het omvat beslissingen over hoe een organisatie online aanwezig zal zijn, hoe deze haar doelgroepen online zal bereiken en hoe deze digitale kanalen zal inzetten om haar doelstellingen te behalen. Samen bepalen we de definitie van de te maken digitale strategie en welke onderdelen en onderwerpen daarin horen.
- [Digitale transformatie](https://upstream.nl/diensten/digitale-transformatie-advies/): Veranderen is geen gemakkelijke opgave, maar wel noodzakelijk om toegevoegde waarde te kunnen blijven leveren. De omgeving verandert, wet- en regelgeving verandert, de verwachtingen van klanten, medewerkers en andere stakeholders veranderen en nieuwe technologische mogelijkheden maken andere processen o.b.v. data en kunstmatige intelligentie mogelijk. Dat vraagt wat van medewerkers en van leiderschap.
- [Digitaal klantcontact](https://upstream.nl/diensten/digitaal-klantcontact/): Als je worstelt met het formuleren van een antwoord op deze vragen, dan kan Upstream jou daar absoluut bij helpen. Digitaal klantcontact verandert snel door de komst van nieuwe technologische mogelijkheden, toenemende digitalisering, veranderend social media gebruik en de sterk wisselende klantbehoeftes in en hyperconnected wereld.
- [Spreker Marco Derksen](https://upstream.nl/diensten/keynote-marco-derksen-digitale-transformatie/): Marco Derksen heeft veel kennis en ruime ervaring met de onderwerpen digitale transformatie, digitaal leiderschap, digitale vaardigheden en digitalisering. Ook kan Marco de snel veranderende wereld duiden, de impact op organisaties en maatschappij verklaren, vertellen over (belang en urgentie van) schaalbare en (netwerk-)organisaties, de opkomst van de platformen en platformeconomie en uitwisseling van kennis in openbare online kennisplatformen en communities.
- [(Online) Training Live Chat](https://upstream.nl/diensten/training-how-to-live-chat/): Upstream helpt jouw organisatie ook tijdens de coronamaatregelen met een online training live chat via een (vooraf opgenomen) webinar of live interactieve online videosessie via Zoom/Teams/Skype/..
- [Social Media Monitoring](https://upstream.nl/diensten/social-media-monitoring/): Door de explosie in het gebruik van digitale media is het mogelijk geworden op nieuwe manieren te luisteren en communiceren met klanten, partners en medewerkers. Dit hebben wij voor diverse van onze klanten gedaan, waardoor zij een beter inzicht krijgen in wat er over merk, producten, diensten, medewerkers en organisatie wordt gezegd. Met een social media monitoring tool kun je continu feedback verzamelen. Met dit inzicht kunnen onze klanten hun producten en diensten verbeteren, de wijze van klantcontact verbeteren en de klanttevredenheid vergroten.
- [Webcare](https://upstream.nl/diensten/webcare/): Webcare is meer dan alleen maar klanten te woord staan op social media. Door middel van online conversaties werk je als bedrijf aan je reputatie, branding, de loyaliteit van je klanten en uiteindelijk ook de klanttevredenheid. Als je nog geen webcare geïmplementeerd hebt in je bedrijf, kan het nogal overweldigend zijn.
- [Communities](https://upstream.nl/diensten/communities/): Marco Derksen heeft ruime ervaring met opbouw van communities en community management. Zo ontwikkelde Marco Derksen o.a. Marketingfacts, Arnhem Direct en TravelNext.